جای سنسور اکسیژن در خودروهای ایرانی

سنسور اکسیژن یکی از قطعات برقی مهم در خودرو محسوب می‌شود. این قطعه معمولا طول عمر بالایی دارد اما امروزه کیفیت پایین بنزین و اجناس چینی بازار دو عامل خرابی زودهنگام آن هستند. تعویض این سنسور کار سختی نیست لذا افراد ترجیح می‌دهند به‌منظور کاهش هزینه‌ها خودشان نسبت به باز کردن آن اقدام کنند. اما جای سنسور اکسیژن در خودروها متفاوت است و پیدا کردن آن شاید کمی دشوار به‌نظر برسد.

سنسور اکسیژن قطعه پیچیده‌ای نیست و عموما در دسترس است. یعنی اگر کمی دقت کنید و آموزش را دنبال کنید می‌توانید آن را مشاهده نمایید. کافیست با آچار 22 یا آچار مخصوص سنسور اکسیژن آن را باز نمایید. سپس سوکت سنسور جدید را جا بزنید و تمام! البته کارهای دیگری از جمله ریست ایسیو نیز لازم است که در انتهای مطلب بطور کامل اشاره‌شده است.

بطورکلی سنسور اکسیژن در کجا قرار دارد؟

وظیفه سنسور اکسیژن بررسی نسبت هوا به سوخت در خودرو است. بنابراین باید همواره در معرض مسیر دود خروجی از سیستم احتراق باشد. در هر خودرو 2 سنسور اکسیژن وجود دارد، اولی یا بالایی و دومی یا پایینی.

اگر بطورکلی بخواهیم جایگاه این قطعه را مشخص کنیم، سنسور اولی روی پوسته مانیفولد و دومی بعد از کاتالیزور قرار دارد. برای باز کردن این سنسور نیاز به آچار مخصوص می‌باشد. در صورتی که آچار مربوطه را در دسترس ندارید لازم است پوسته مانیفولد را باز کنید. برای این کار به یک آچار 10 جهت باز کردن پوسته و یک آچار 22 جهت باز کردن خود سنسور نیاز دارید.

جای سنسور اکسیژن تیبا / پراید / ساینا / کوییک

محل قرارگیری سنسور اکسیژن در اکثر تولیدات سایپا نظیر پراید، تیبا، ساینا و کوییک یکسان است. البته توجه داشته باشید که این موضوع برای پرایدهای ماقبل مدل 88 متفاوت است. خودروهایی که یورو 4 نیستند تنها یک سنسور اکسیژن در آنها وجود دارد که در مسیر اگزوز جای گذاری شده‌است. لذا برای دسترسی به آن لازم است به زیر خودرو بروید و کمی دشوار خواهد بود.

در صورتی که قادر به یافتن آن نشدید کافیست سوکت مربعی شکل آن را (به تصویر بالا دقت کنید) دنبال کنید تا به سنسور برسید.

• نحوه باز کردن سنسور:

جهت باز کردن سنسور در خودروهای سایپا 2 راه وجود دارد. راه اول باز کردن رادیاتور است زیرا دسترسی به قسمت پایین منیفولد کمی مشکل می‌باشد. برای این کار باید مایع رادیاتور را ابتدا تخلیه کنید و قبل آن مطمئن شوید که کاملا سرد شده است.

اما راه دوم که ساده‌تر است و پیشنهاد می‌شود، دسترسی از طریق باز کردن پوسته منیفولد است. برای این کار ابتدا شیلنگ (جنت) مشکی رنگ روی منیفولد را باز کنید. سپس پوسته منیفولد را باز نمایید. با این کار به راحتی به سنسور اکسیژن دسترسی خواهید داشت و بدون آچار مخصوص، صرفا با یک آچار 22 نیز می‌توانید آن را باز نمایید.

محل قرارگیری سنسور اکسیژن سمند و سورن

خودروهای سمند و سورن با موتورهای متفاوتی تولید شده‌اند و محل قرارگیری سنسور اکسیژن در هرکدام کمی متفاوت است. در ادامه به اختصار به هریک می‌پردازیم.

• سمند EF7 (موتور ملی)

دو عدد سنسور اکسیژن دارد. سنسور اول مطابق اکثر خودروها روی منیفولد قرار دارد و معمولا در پایین رادیاتور می‌توانید آن را پیدا کنید. اما برای دسترسی به سنسور دوم لازم است به زیر خودرو بروید و آن را در مسیر اگزوز (بعد از کاتالیست) بیابید.

تصویر زیر محل قرارگیری سنسور اکسیژن بالایی را در خودروهای موتور EF7 نمایش می‌دهد. داخل قسمت دایره زرد رنگ را که نگاه کنید آن را پیدا خواهید کرد.

• سمند XU7 و XU7P

تصویر فوق جایگاه قرارگیری سنسور اکسیژن در موتورهای XU7 , XU7P را نمایش می‌دهد. عمدتا این جایگاه در تمامی خودروهای دارای این موتور یکسان است. نظیر سمند، سورن، پژو پارس و 405.

جای سنسور اکسیژن پژو پارس و 207 موتور TU5

می‌توان گفت خودروهای موتور TU5 راحت‌ترین دسترسی را به سنسور اکسیژن دارند. در این خودروها سنسور اکسیژن کاملا در قسمت بالای موتور قرار دارد و به‌محض باز کردن درب کاپوت آن را خواهید دید. البته در برخی مدل‌ها مانند تصویر زیر سنسور داخل محفظه قرار دارد و دسترسی به آن نیازمند یک آچار بلند است.

لازم به ذکر است محل قرارگیری این سنسور در پژو پارس‌های موتور XU7 همانند سمند می‌باشد که کمی بالاتر تصویر آن را می‌توانید مشاهده کنید.

جای سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 و 3

محل قرارگیری سنسور اکسیژن در خودروهای 206 تیپ 2 و 3 نیز همانند خودروهای موتور TU5 که بالاتر گفته‌شد، بسیار در دسترس می‌باشد. لذا صاحبان این خودروها احتمالا بارها این قطعه را مشاهده کرده‌اند. کافیست درب کاپوت را بالا بزنید و آن قطعه استوانه‌ای شکل را درست بالای منیفولد پیدا کنید. باز کردن آن نیز به دلیل در دسترس بودن راحت است و نیاز به باز کردن قطعات جانبی نیست.

محل قرارگیری سنسور اکسیژن دنا پلاس

خودروهای دنا و دنا پلاس کمی متفاوت‌تر از بقیه هستند. محل قرارگیری سنسور اکسیژن در این خودروها بستگی به مدل کامپیوتر آنها دارد. اگر کامپیوتر بوش me17 باشد سنسور در قسمت راست موتور و اگر کامپیوتر زیمنس باشد در قسمت چپ موتور قرار دارد. جایگاه هریک در تصویر زیر به خوبی مشخص‌شده است. لازم به ذکر است در نسخه‌های توربو دنا نیز محل قرارگیری این قطعه به همین شکل می‌باشد.

جایگاه سنسور اکسیژن پژو 405

خودروی پژو 405 در سه مدل عرضه‌شده است. پژو 405 SLX با موتور TU5 که محل قرارگیری سنسور اکسیژن در آنها کاملا با پژو پارس یکسان می‌باشد. کمی بالاتر تصویر خودروهای TU5 و راهنمایی کامل در خصوص آنها را می‌توانید مشاهده فرمایید.

اگر موتور خودروی پژو 405 شما TU3 و XU7 باشد قضیه کاملا متفاوت است. این خودروها عمدتا یک سنسور اکسیژن دارند که در مسیر اگزوز قرارگرفته است و جهت دسترسی به آن لازم است از قسمت راننده به زیر خودرو بروید. سنسور اکسیژن در این خودروها سیم بلند حدودا 90 سانتی‌متری دارد که از بخش پشت موتور یا جلوی داشبورد باید سنسور را پایین بفرستید و از زیر آن را نصب کنید. سوکت آن اما معمولا کنار باتری قرار دارد و به رنگ سبز می‌باشد.

سنسور اکسیژن پیکان انژکتوری کجاست؟

خودروهای پیکان معمولی، انژکتوری و پیکان وانت فقط از یک سنسور اکسیژن برخوردار هستند. درواقع زمان تولید این خودروها هنوز تکنولوژی استفاده از سنسور اکسیژن بالایی (کنار منیفولد) رواج نیافته بود. لذا تنها سنسور موجود در آنها سنسور پایینی می‌باشد که روی اگزوز قرار دارد.

برای دسترسی به آن لازم است با استفاده از پاچال به زیر خودرو بروید. سنسور اکسیژن را مطابق تصویر بالا پیدا کرده و با آچار شماره 24 آن را باز نمایید. معمولا به دلیل گرمای زیاد محل قرارگیری، این قطعه به اگزوز جوش می‌خورد و به سختی باز می‌شود. ابتدا سوکت آن را خارج کنید و سپس کمی بنزین و روغن ترمز به اطراف آن بزنید و چند دقیقه صبر نمایید.

پس از جای گذاری سنسور جدید لازم است جایگاه آن را به خوبی تمیز نمایید. سپس قطعه را در جای خود قرار دهید و تا حد لازم محکم کنید. سپس سوکت را متصل کنید و تمام!

چگونه سنسور اکسیژن را باز کنیم؟

خوشبختانه اکثر خودروهای ایرانی از نظر جایگاه قرارگیری سنسور اکسیژن مشابه یکدیگر هستند لذا از طریق آموزش‌های بالا به‌راحتی می‌توانید سنسور خودروی خود را تعویض نمایید.

مراحل بازکردن و تعویض سنسور اکسیژن بدین شکل است. ابتدا سنسور اکسیژن را در پایین منیفولد پیدا و رد سیم آن را دنبال کنید تا به سوکت برسید. سوکت معمولا یا سبز رنگ و یا مشکی و طوسی است. پس از کشیدن سوکت به‌سراغ درپوش فلزی منیفولد بروید. اگر آچار بکس مخصوص این کار را ندارید لازم است این درپوش را باز نمایید.

درپوش منیفولد را با آچار 10 باز نمایید تا به خوبی روی سنسور اکسیژن مسلط شوید. سپس با یک آچار 22 یا ترجیحا آچار شش ضلعی مخصوص سنسور اکسیژن، قطعه را باز کنید. ممکن است سنسور در طولانی مدت و در اثر حرارت بالا بسیار محکم‌شده باشد. در این شرایط کمی روغن ترمز روی اطراف سنسور بریزید و کمی فرصت دهید سپس تلاش نمایید. در نهایت در پوش منیفولد را ببندید و سوکت سنسور اکسیژن را به‌درستی جای بزنید و از آن مطمئن شوید. حال موقع آن است که خودرو را روشن کنید و با دیاگ پارامترها را بررسی کنید.

توجه‌کنید که آموزش گفته‌شده برای سنسور اکسیژن بالایی می‌باشد. برای سنسور پایینی لازم است به‌زیر خودرو بروید. اگر چرخ‌های جلو روی کمی شیب قرارداشته باشند کفایت می‌کند اما توصیه می‌شود از پاچال استفاده نمایید.

آیا می‌توانم شخصا سنسور اکسیژن را تعویض کنم؟

فرآیند تعویض سنسور اکسیژن کار سختی نیست و صرفا یک باز و بست است. اما توجه داشته باشید که پس از نصب سنسور جدید نیاز به حذف خطاهای سنسور قبلی است. برای این کار ECU باید ریست شود. پیشنهاد می‌شود این کار توسط متخصص و با دستگاه دیاگ صورت گیرد اما دستی نیز می‌توانید انجام دهید. کافیست منفی باتری را به‌مدت نیم ساعت خارج کنید و سپس متصل نمایید. سپس 15 دقیقه خودرو در حالت درجا کار کند تا ریست انجام شود.

بازهم تاکید می‌کنیم که برای دریافت بهترین نتیجه به تعمیرگاه مراجعه کنید. به وسیله دیاگ می‌توانید پس از نصب پارامترهای سنسور جدید را نیز بررسی کنید و از کیفیت آن مطمئن شوید. همچنین ممکن است برخی اوقات نیاز به دانلود نیز داشته باشد. لذا تعویض خودسرانه به دردسر و ریسک آن نمی‌ارزد!

جابجایی سنسور اکسیژن بالا و پایین

ممکن است این سوال در ذهن شما پدید آید که آیا ممکن است سنسور بالا و پایین را جابه‌جا ببندیم؟

برخی اوقات ممکن است شرایط تهیه یک سنسور اکسیژن جدید را نداشته باشید. لذا ممکن است تعمیرکار شما پیشنهاد دهد که موقتا سنسور اکسیژن پایینی را جایگزین بالایی کنید. این کار از لحاظ اصولی و علمی مانعی ندارد و می‌توان انجام داد. هر دو قطعه سنسور بالایی و پایینی عملکرد یکسانی را اجرا می‌کنند. درواقع هر دو وظیفه دارند میزان اکسیژن موجود در محیط خود را بسنجند و به کامپیوتر گزارش دهند. لذا بطور موقت می‌توانید این کار را انجام دهید تا در اسرع وقت نسبت به تهیه یک سنسور جدید اقدام کنید.

بهتر است بدانید برخلاف سنسور اکسیژن بالایی که مستقیما بر روی مصرف سوخت و شتاب خودرو تاثیر دارد، سنسور پایینی عمدتا وظیفه کنترل آلایندگی را دارد. لذا اگر کاملا موقت سنسور پایینی نداشته باشید مشکلی ایجاد نخواهد کرد. توصیه می‌شود این وضعیت ادامه‌دار نشود زیرا سبب انتشار آلودگی زیاد و رد شدن در معاینه‌فنی می‌شود.

همچنین مقالات زیر ممکن است برای شما مفید باشد:

• زمان تعویض سنسور اکسیژن
• تست سلامت سنسور اکسیژن
• نحوه تعمیر سنسور اکسیژن
• نحوه شستشوی سنسور اکسیژن