تست سنسور اکسیژن با مولتی متر، دیاگ و کشیدن سوکت

سنسور اکسیژن یکی از قطعات برقی خودرو است که نقش مهمی در اجرای بی‌نقص عملکرد موتور ایفا می‌کند. در صورتی که این سنسور معیوب باشد خودرو با مشکلاتی نظیر کاهش شتاب، گاز نخوردن یا خام سوزی و افزایش مصرف سوخت مواجه شود. اما این علائم ممکن است با خرابی سایر قطعات نیز مشترک باشد. لذا تست سنسور اکسیژن اهمیت بالایی پیدا می‌کند. تشخیص اشتباه می‌تواند شما را متحمل هزینه‌های متعدد و عدم رفع مشکل مواجه کند.

برای تست سنسور اکسیژن سه راه وجود دارد: استفاده از مولتی‌متر یا اهم متر، به وسیله دستگاه دیاگ و یا کشیدن سوکت آن. مورد اول و آخری را می‌توانید شخصا و به سادگی انجام دهید اما برای استفاده از دیاگ و پارامتر خوانی نیاز است به یک تعمیرگاه برق خودرو مجرب مراجعه نمایید. هر سه روش در این مطلب مفصل توضیح داده‌شده است.

چگونه سنسور اکسیژن را تست کنیم؟

برای تست سنسور اکسیژن راه های متعددی وجود دارد اما بهترین آن دیاگ و پارامترخوانی است. اما اگر به هر دلیلی قصد مراجعه به تعمیرگاه را ندارید هیچ اشکالی ندارد چون دو روش دیگر برای تست سنسور اکسیژن وجود دارد که به شما آموزش خواهیم داد. بطورکلی سنسور اکسیژن از دو بخش تشکیل‌شده است، گرمکن و قسمت سرامیک زیرکُنیوم. سرامیک داخلی معمولا طول عمر بالایی دارد و در صورتی که در معرض حرارت بسیار بالا (مانند هدرز) قرار نگیرد و یا ضربه نبیند به راحتی معیوب نمی‌شود. اما امروزه عمده دلیل خرابی سنسورها به گرمکن یا هیتر مربوط می‌شود.

گرمکن سنسور اکسیژن چه کاری انجام می‌دهد؟

همانطور که گفته‌شد داخل هر سنسور اکسیژن ماده‌ای به‌نام زیرکُنیوم وجود دارد. این ماده برای آنکه بتواند میزان اکسیژن را به‌درستی تشخیص دهد نیاز دارد که به دمای 350 الی 450 درجه سانتی‌گراد برسد. در نسل اولیه سنسورها دمای موردنیاز از گرمای موتور تامین می‌شد. لذا در ابتدای حرکت و زمانی که موتور هنوز سرد بود سنسور قادر به شروع فعالیت نبود.

سال‌ها طول کشید تا سنسورهایی تولید شود که گرمکن داخلی داشته باشند. در این سنسورها دو سیم سفید رنگ اضافه شد و جمع سیم‌ها به چهار عدد رسید. با اضافه‌شدن هیتر یا گرمکن به سنسورها دیگر نیازی به گرمای موتور برای شروع فعالیت نیست. درواقع سنسور باکیفیت می‌تواند در عرض 15 الی 30 ثانیه دمای موردنیاز را تامین و شروع به کار کند.

حالا که از عملکرد سنسور و بخش‌های آن اطلاع پیدا کردید به سراغ بخش اصلی مطلب یعنی تست سنسور اکسیژن می‌رویم.

تست سنسور اکسیژن با مولتی متر (اهم متر)

این روش بسیار ساده است و به‌راحتی می‌توانید انجام دهید. یک مولتی متر یا اهم متر تهیه کنید و مقدار آن را روی 200 اهم قرار دهید. اگر مولتی متر شما گزینه 200 اهم نداشته باشد قادر به انجام این کار با آن نخواهید بود زیرا جریان گرمکن سنسور اکسیژن بسیار پایین است. معمولا کنار این گزینه یک علامت بوق هم وجود دارد که در صورت اتصال صحیح علامت می‌دهد.

سنسور را از روی خودرو باز کنید یا فقط سوکت آن را خارج کنید. به سیم‌های سنسور نگاه کنید. چهار سیم وجود دارد که شما با فقط با دو سیم سفید رنگ کار دارید. این دو سیم را دنبال کنید تا به انتهای آن یعنی قسمت فلزی (پین) در سوکت برسید. حالا کافیست دو سر پراب مولتی متر را روی این دو پین سیم‌های سفید قرار دهید. ترتیب پراب‌ها اهمیتی ندارد فقط هرکدام از آنها را روی یکی از پین‌ها بطور دقیق قرار دهید.

با این کار عددی روی صفحه نمایش مولتی متر نمایش‌داده می‌شود و صدای بوق از دستگاه نیز شنیده می‌شود. در این صورت گرمکن سنسور سالم است. اما اگر عدد نمایش داده‌شده روی صفحه یک عدد بی‌نهایت و یا خیلی بیشتر از 5 الی 15 بود به احتمال زیاد گرمکن از بین رفته است.

با این کار مطمئن شویم سنسور صد در صد سالم است؟

این روش صرفا برای تست سلامت گرمکن سنسور است که اتفاقا اکثر خرابی‌ها نیز از این قسمت ناشی می‌شود. اما در بسیاری از مواقع نیز ممکن است گرمکن سالم باشد اما سرامیک و سایر اجزای داخلی سنسور از بین رفته باشند. این مورد بیشتر در شهرهای گرمسیر اتفاق می‌افتد. زیرا به دلیل گرمای هوا گرمکن سنسور غالبا در حال استراحت است و نیازی به فعالیت ندارد لذا طول عمر بالاتری نسبت به سایر اجزای سنسور خواهد داشت.

تست سنسور اکسیژن با دیاگ

بهترین روش برای تست سلامت و عملکرد سنسور اکسیژن استفاده از دستگاه دیاگ است. با روش مولتی متر تنها قادر خواهید بود سلامت گرمکن سنسور را تست کنید. اما با دیاگ می‌توانید عملکرد کلی سنسور و ضعیف یا قوی بودن آن را نیز تشخیص دهید. همچنین دیاگ قادر است خطای گرمکن را نیز واضحا نمایش دهد.

توجه کنید که صرف مشاهده خطاها از روی دیاگ کفایت نمی‌کند. بسیاری از مواقع ممکن است خطا توسط کامپیوتر خودرو یا دیاگ تشخیص‌داده نشود اما علائم خرابی وجود داشته باشند. در این حالت باید با دیاگ پارامتر خوانی سنسور اکسیژن را انجام دهید.

تست سنسور اکسیژن با خواندن پارامترها

دیاگ را متصل کنید و خودرو را درحالت درجا روشن نمایید. به قسمت پارامتر خوانی در دیاگ بروید. پارامتر سنسور اکسیژن در دستگاه‌های دیاگ باتوجه به مدل آن ممکن است متفاوت و بصورت زیر نمایش‌داده‌ شود:

• بین 0.1 تا 0.9
• از 10 تا 100
• از 100 تا 1000

نحوه نمایش چندان مهم نیست بلکه مسئله حائز اهمیت آن است که ولتاژ دائما در هر ثانیه در حال تغییر و نوسان با پرس نسبتا زیاد باشد. نوسان ولتاژ یک سنسور اکسیژن سالم در مدل دیاگ 100 تا 1000 باید بصورت زیر باشد:

بطور مثال : 520 – 765 – 300 – 890 – 410 – 650 …

همانطور که می‌بینید دامنه نوسان ولتاژ در مثال بالا زیاد است پس این سنسور اکسیژن سالم است. اگر این بازه کم بود و یا تغییرات با سرعت پایینی انجام می‌شدند این سنسور اواخر عمرش را سپری می‌کند. سرعت تغییر باید به نحوی باشد که در هر ثانیه حداقل یکبار تغییر کند. همچنین دقت کنید که هنگام بررسی پارامترها لازم است خودرو درحالت درجا روشن باشد و حین بررسی مرتبا پدال گاز را بفشارید. توجه داشته باشید که بدون گاز دادن خودرو پارامترها تغییر نمی‌کنند.

مطلب پیشنهادی: نحوه تعمیر سنسور اکسیژن.

تست سنسور اکسیژن با کشیدن سوکت

این روش نیاز به هیچ ابزاری ندارد و شخصا می‌توانید به راحتی انجام دهید. در صورتی که علائم خرابی سنسور را در خودرو مشاهده کردید یکی از راه ها برای تشخیص اینکه عیب واقعا از سنسور اکسیژن است یا خیر، کشیدن سوکت آن است. برای این کار ابتدا اگر خودرو روشن است آن را خاموش کنید.

سپس کاپوت را بالا بزنید و جای سنسور اکسیژن را پیدا کنید. عمدتا در قسمت پایین منیفولد قرار دارد. رد سیم آن را دنبال کنید تا به سوکت آن برسید. حال سوکت را با آزاد کردن اهرم از جای خود خارج کنید.

در حد چند دقیقه به رانندگی بپردازید، اگر مشکلات رفع شده بودند مشخص می‌شود سنسور خراب است و باید تعویض شود. توجه کنید که رانندگی طولانی مدت بدون سنسور اکسیژن به موتور آسیب می‌رساند. این راهکار صرفا به منظور تست می‌باشد و نه رفع مشکل.

جهت دریافت اطلاعات بیشتر به مقاله مربوطه مراجعه کنید: کشیدن سوکت سنسور اکسیژن.

تشخیص علائم خرابی سنسور اکسیژن

خرابی سنسور اکسیژن معمولا خود را به‌شکل علائم ذیل نشان می‌دهد.

• روشن شدن چراغ چک
• اصطلاحا کپ کردن و گاز نخوردن
• خاموش شدن درحالت درجا (ترافیک و پشت چراغ قرمز)
• کاهش توان و افت شتاب
• خام سوزی و افزایش مصرف سوخت
• خروج دود سیاه از اگزوز

اگر این علائم را مشاهده کردید با روش های گفته‌شده تست و بررسی سلامت آن را انجام دهید.

چرا سنسور اکسیژن خراب میشود؟

قبل از هرچیز در نظر داشته‌باشید که سنسور اکسیژن یک قطعه مصرفی خودرو محسوب می‌شود و طبیعتا پس از طی کردن عمر مفید نیاز به تعویض دارد. اما برخی مسائل منجر به خرابی زودهنگام آن خواهند شد که لازم است آنها را بشناسید:

• روغن سوزی موتور
• نفوذ آب هنگام کارواش
• شستشو با اسپری‌های متفرقه و اسیدی
• کیفیت پایین سوخت و وجود سرب در آن
• نصب هدرز و تیونینگ
• عدم وجود کاتالیست

از بین موارد بالا هدرز و کاتالیست بیشترین تاثیر را در خرابی سنسور اکسیژن دارند. با نصب هدرز دمای خروجی از اگزوز به‌شدت افزایش می‌یابد و سنسور اکسیژن نیز در مسیر اگزوز قرار دارد. برخی اوقات مشاهده شده که سنسور حتی تا مرز ذوب شدن نیز رفته است! این دمای بالا قطعا در مدت کوتاهی منجر به از بین رفتن سنسور خواهد شد.

اما حذف کاتالیست با تاثیر عکس موجب کاهش عمر سنسور اکسیژن می‌شود. با خروج کاتالیزور از خودرو دمای موتور کاهش می‌یابد زیرا دفع دود راحت‌تر صورت می‌گیرد. با پایین آمدن دما، گرمکن سنسور مجبور است مدت زمان بیشتری روشن بماند تا دمای موردنیاز قطعه را تامین کند. لذا فعالیت دو برابر و یا حتی سه برابر آن طبیعتا طول عمر آن را به‌شدت کاهش می‌دهد.

جمع بندی

سنسور اکسیژن یکی از قطعات مصرفی مهم در خودرو است که خرابی آن می‌تواند منجر به بروز علائمی همچون ریپ‌زدن، افزایش مصرف سوخت و افت شتاب گردد. در این مطلب در خصوص روش‌های آسان و حرفه‌ای تست و بررسی عملکرد و سلامت سنسور اکسیژن مفصلا صحبت کردیم.

توجه داشته باشید که با مشاهده علائم خرابی سنسور سریعا اقدام به تعویض آن نکنید. بنابر تجربه بسیار مشاهده‌شده که مشکل سنسور صرفا نرسیدن برق کافی به آن بوده است! لذا در این شرایط پس از تست‌های اولیه، برق سوکت مادگی سنسور را چک کنید که حتما 12 ولت باشد. گاهی با تعویض یک فیوز سوخته می‌توانید از هزینه‌های سنگین جلوگیری کنید.

شما نیز تجربیات خود در این زمینه و یا سوالات خود را از قسمت نظرات انتهای مطلب مطرح نمایید.