سنسور اکسیژن چیست و چه وظیفهای در خودرو دارد؟
سنسور اکسیژن چیست؟ درواقع سیستم های کنترل آلایندگی نقش مهمی را در خودروی ما ایفا میکنند. تاثیر آنها نه تنها روی محیط زیست بلکه با کاهش مصرف سوخت روی هزینههای ما نیز مشخص میشود. در خودروهای بنزینی این وظیفه به عهده سنسور اکسیژن قرار دارد.
یک سنسور اکسیژن معیوب یا نیم سوز موجب کاهش شتاب خودرو یا به اصطلاح “کپ کردن” خودرو میشود. همچنین ممکن است شاهد ریپ زدن، گاز نخوردن و خام سوزی بنزین باشید. خام سوزی بنزین علائمی همچون خارج شدن دود سیاه یا سفید و انتشار بوی بد از اگزوز به همراه دارد. همینطور مصرف بنزین را تا حد زیادی افزایش میدهد.
در ادامه بیشتر به این قطعه با اهمیت در خودرو میپردازیم. باما همراه باشید.
سنسور اکسیژن چیست؟
سنسور اکسیژن که در خارج از کشور به سنسور O2 یا لامبدا نیز شناخته میشود یک قطعه اندازهگیر نسبت هوا به سوخت میباشد. اطلاعات جمع آوری شده را به ECU (سیستم کنترل خودرو) میفرستد و در آنجا پردازش میشود. سپس ایسیو نسبت به شرایط تصمیم میگیرد میزان پاشش سوخت را افزایش و یا کاهش دهد. این کار تاثیر زیادی بر عملکرد موتور میگذارد.
در خودرو 2 سنسور اکسیژن وجود دارد؛ بالا و پایین یا اول و دوم. در واقع هردو تقریبا عملکرد یکسانی را به اجرا میگذارند اما خروجی آنها متفاوت است. از لحاظ قرارگیری نیز بالایی در قسمت پایین منیفولد و سنسور پایینی روی مسیر اگزوز قبل از کاتالیست قرار دارد.
سنسور بالایی عمدتا وظیفه کنترل مصرف سوخت و پایینی به کمک کاتالیزور وظیفه کنترل آلایندگی را به عهده دارد. لذا اگر این قطعه در خودروی شما خراب باشد معاینهفنی به هیچ عنوان مجوز صادر نخواهد کرد.
سنسور اکسیژن چه کاری انجام میدهد؟
خودروی شما باید نسبت صحیحی از اکسیژن و سوخت را همزمان داشته باشد تا فرآیند احتراق به خوبی صورت گیرد. اگر خودرو با میزان کمی از اکسیژن کار کند برای جبران آن ورودی بنزین نیز کاهش مییابد تا نسبت این دو میزان شود. این کار توان و قدرت موتور را تا حد زیادی کاهش میدهد و منجر به ریپ زدن، خاموش شدن ناگهانی و کپ کردن (گازنخوردن وقفهای) میشود.
از طرف دیگر اگر اکسیژن زیادی وارد سیستم احتراق شود بهمنظور تنظیم نسبت، سوخت زیادی هم وارد میگردد. لذا خودرو به خام سوزی مبتلا شده و مصرف بنزین افزایش مییابد. همچنین دمای موتور افزایش شدیدی پیدا میکند و ممکن است به پیستونها یا شمعها آسیب وارد شود. از اگزوز نیز ممکن است دودسیاه و بوی نامطبوع منتشر گردد.
محل قرارگیری سنسور اکسیژن کجاست؟
همانطور که گفتهشد در هر خودرو 2 سنسور اکسیژن قرار دارد که جایگاه هریک نیز متفاوت است. درواقع سنسور بالایی یا اولی عمدتا در فضای پایین منیفولد نصبشده است و ممکن است برای دسترسی به آن نیاز به باز کردن منیفولد داشته باشید. در برخی خودروها نظیر 207، رانا و پژوپارس تیوفایو این قطعه به بالای منیفولد انتقالیافته است تا تعویض آن راحتتر گردد و کمتر در معرض گرمای موتور باشد.
سنسور اکسیژن پایینی یا دومی عمدتا خرابی بسیار کمتری به نسبت بالایی دارد. کارایی آن نیز صرفا در خصوص اندازهگیری و کنترل گازهای مضر خروجی از اگزوز میباشد.
سنسور اکسیژن معیوب چه نشانههایی دارد؟
ابتدا توجه کنید که سنسور اکسیژن یک قطعه مصرفی به شمار میرود و طبیعتا پس از مدت مشخصی عمر آن به پایان میرسد. ممکن است اخیرا ویدیوهای تعمیر این قطعه را در اینستاگرام دیده باشید، این کار شبیه آن است که پس از پایان عمر شمع بخواهیم آن را تعمیر کنیم! برخی مقاومت بر سر راه آن قرار میدهند و برخی آن را حذف میکنند. اما بدانید که تنها راه حل مشکل فقط تعویض آن است و لاغیر.
روغن سوزی و بنزین نامناسب از موارد اصلی کاهش عمر سنسور اکسیژن هستند.
البته در کشورما مورد دومی یعنی سوخت بی کیفیت بیشترین تاثیر را بر خرابی سنسور اکسیژن دارد. همچنین سنسور های موجود بلااستثنا همگی از چین وارد شدهاند که درجه کیفی آنها بسیار پایین است.
جهت خرید سنسور اکسیژن اورجینال ژاپن به فروشگاه ما سر بزنید.
موارد زیر از علائم خرابی این قطعه هستند :
- روشن شدن چراغ چک
- انتشار بوی بد از اگزوز
- خام سوزی و افزایش مصرف سوخت
- خروج دود سیاه از اگزوز
- خاموش شدن خودرو پس از روشن کردن یا ایستادن پشت چراغ قرمز
- گاز نخوردن خصوصا اول صبح
- کپ کردن (توقف یکباره) در دنده یک و دو
- مشکل در استارت خوردن و دیر روشن شدن
اگر هریک یا تعدادی از موارد بالا در خودروی شما مشاهده میشود و آن را بیاهمیت پندارید ممکن است آسیب جدی به موتور و سیستم برق وارد شود.
مطلب پیشنهادی: آیا سنسور اکسیژن قابل تعمیر است؟
چطور متوجه شویم سنسور اکسیژن سالم است؟
بهترین روش برای بررسی سلامت این قطعه استفاده از دیاگ است. با اتصال این دستگاه به راحتی میتوان اخطارها را مشاهده نمود. همچنین اگر خودروی شما علائم خرابی را دارد ولی در دیاگ چیزی مشخص نمیشود پارامترها را بررسی کنید. پارامتر یک سنسور اکسیژن سالم یا بین 0 تا 100 و یا بین 100 تا 1000 دائم درحال نوسان است.
توجه کنید که این نوسان باید بازه زیادی داشته باشد. در واقع اگر این بازه در حد 30/40 بود سنسور معیوب است.
دومین مورد برای بررسی سلامت جدا کردن سوکت آن است. سنسور را در خودرویتان پیدا کنید، سوکت آن را خارج کنید و چند دقیقه به رانندگی بپردازید. اگر مشکلات مربوطه رفع شد سنسور خراب است. توجه کنید که این کار صرفا به منظور تست است. لذا مدت زیادی بدون سنسور رانندگی نکنید.
سومین مورد بررسی سلامت گرمکن سنسور است. برای این کار به یک اهم متر نیاز دارید. سوکت سنسور را خارج کنید، اهم متر را روی بوق هشدار قرار دهید و دو سر آن را روی سیم های مشکی بگذارید. اگر صدای بوق را شنیدید و مقدار را روی صفحه اهممتر مشاهده کردید گرمکن سنسور سالم است.
جهت مطالعه بیشتر مطلب پیشنهادی را مطالعه کنید: تست سلامت سنسور اکسیژن
جمع بندی
سنسور اکسیژن یک قطعه برقی محسوب میشود که علائم خرابی آن میتواند با سایر مشکلات خودرو اشتباهگرفته شود و این کار بسیار در بین تعمیرکاران رایج است. برای اطمینان از خرابی قطعه باید حتما از دستگاه دیاگ استفاده کنید و حتما پارامترها را بررسی کنید. صرفا اکتفا به هشدار مربوطه نیز اشتباه است. لذا برای رسیدن به این قطعیت لازم است به یک تعمیرگاه برق خودرو مراجعه کنید که تخصص بررسی پارامترها را داشته باشد. گاهی ممکن است فقط یک فیوز یا سیم معیوب که ولتاژ کافی را به سنسور نمیرساند شما را دچار هزینههای خرید متعدد سنسور اکسیژن کند.
در این مطلب به بیان اینکه سنسور اکسیژن چیست و نقش آن در خودرو پرداختیم. امیدواریم که مفید واقعشده باشد. سوالات خود را میتوانید از قسمت نظرات مطرح کنید.
