تاثیر سنسور اکسیژن در خودرو

تاثیر سنسور اکسیژن بر عملکرد موتور خودرو و یا موتور سیکلت‌های جدید را نمی‌توان انکار کرد. این قطعه کوچک ابتدا برای کنترل آلایندگی خودروها ساخته‌شد ولی به مرور ارتقا یافت و وظایف آن گسترده‌تر شد. تا جایی که امروزه با تنظیم دقیق ورودی بنزین و هوا به محفظه احتراق، تاثیر کاملا مشهودی بر مصرف سوخت، شتاب و حتی دمای موتور می‌گذارد. لذا در صورتی که سنسور اکسیژن به هر دلیلی درست کار نکند وسیله نقلیه دچار ریپ‌زدن، خام سوزی، انتشار دود سیاه از اگزوز و غیره می‌گردد. در ادامه مطلب باما همراه باشید تا بیشتر به این قطعه و نحوه تاثیر بر خودرو آن بپردازیم.

سنسور اکسیژن دقیقا چیکار میکنه؟

سنسور لامبدا و O2 از دیگر نام‌های سنسور اکسیژن هستند. سالها پیش برای اولین بار شرکت بوش آلمان این قطعه را اختراع کرد تا با آن دمای کوره‌های ذوب سرب را کنترل کند. بعدها سازمان کنترل آلایندگی آمریکا قوانین سختگیرانه‌ای برای خودروهای وارداتی اعمال کرد و همین زمینه‌ساز استفاده از سنسور اکسیژن در خودروها شد. اگر علاقمندید مطلب تاریخچه سنسور اکسیژن را مطالعه کنید.

در هر خودرو 2 سنسور اکسیژن تعبیه شده است. اولی قسمت پایین منیفولد و ابتدای اگزوز و دومی انتهای اگزوز بعد از کاتالیست. وظیفه آنها خیلی ساده هست: بررسی میزان اکسیژن؛ اما همین کار ساده تاثیر بسیاری بر عملکرد موتور می‌گذارد.

همانطور که می‌دانید برای سوختن هر چیزی حتی چوب نیاز به هوا است. بنزین و گاز هم برای سوختن در محفظه بسته موتور نیاز به هوا دارند. اما مقدار هوا و سوخت همواره باید در یک تناسب استاندارد کنار هم قرار گیرند. برای خودروهای بنزینی این مقدار 14.7 است. یعنی به ازای هر 14.7 واحد هوا یک واحد بنزین باید وجود داشته باشد. این مقدار بهترین و معتدل‌ترین حالت است.

اگر سنسور اکسیژن معیوب باشه چی میشه؟

حال اگر سنسور اکسیژن معیوب بشود و به هر دلیلی کار نکند، تناسب سوخت و هوا که بالاتر گفتیم بهم می‌ریزد. اگر مقدار هوا بیشتر از میزان استاندارد باشد خودرو دچار ریپ‌زدن می‌شود زیرا بنزین کافی تزریق نمی‌شود. و اگر مقدار بنزین بیشتر از حد استاندارد بشود خودرو دچار خام سوزی و افزایش مصرف سوخت می‌گردد. زیرا به دلیل نبود هوای کافی، بنزین بطور کامل نمی‌سوزد و از اگزوز خارج می‌شود. حتی در مواقع شدیدتر ممکن است دود سیاه و غلیظ از اگزوز انتشار یابد.

تاثیر سنسور اکسیژن بر شتاب خودرو

سنسور اکسیژن مستقیما مقدار هوا و سوخت را در محفظه احتراق موتور تنظیم می‌کند. لذا تاثیر آن بر شتاب خودرو بسیار چشمگیر است. درواقع اگر مقدار اکسیژن دود خروجی در اگزوز را سنسور اکسیژن به اشتباه کم تشخیص دهد، کامپیوتر ماشین دستور می‌دهد که از دریچه هوا مقدار بیشتری هوا به سیستم احتراق وارد گردد. همین اشتباه کوچک باعث می‌شود تناسب هوا و سوخت بهم بریزد و مقدار بنزین کمتری نسبت به هوا وجود داشته باشد. در نتیجه بنزین کمتری به سیلندر می‌رسد و خودرو توان حرکت ندارد.

تاثیر سنسور اکسیژن بر مصرف سوخت

تاثیر سنسور اکسیژن بر شتاب و مصرف سوخت کاملا مخالف یکدیگر است. در قسمت شتاب گفتیم که اگر در اثر تشخیص اشتباه سنسور اکسیژن هوای بیشتری نسبت به بنزین وارد منیفولد شود خودرو دچار کمبود سوخت شده و شتاب آن بطور ناگهانی و یا تدریجی کاهش می‌یابد.

اما این بار اگر سنسور به اشتباه مقدار هوا را زیاد تشخیص دهد کامپیوتر ماشین به دریچه هوا دستور می‌دهد که هوای کمتری وارد منیفولد کند. بنابراین در این حالت بنزین به مقدار کافی وجود دارد ولی هوا نیست که با آن ترکیب شود. عدم وجود هوا از کامل سوختن بنزین جلوگیری می‌کند و اصطلاحا خودرو دچار خام سوزی می‌گردد. یعنی بنزین نسوخته وارد اگزوز می‌شود و علاوه بر افزایش مصرف سوخت ممکن است دود سیاه نیز از اگزوز مشاهده شود.

تاثیر سنسور اکسیژن بر دمای موتور

حال ممکن است این سوال برای شما پدید آید که سنسور اکسیژن معیوب ممکن است دمای موتور را افزایش دهد؟ پاسخ بله است.

چه هوای ناکافی در محفظه احتراق وجود داشته باشد و چه بنزین ناکافی که هردو از عوارض سنسور اکسیژن معیوب هستند، دمای موتور تا حد زیادی افزایش می‌یابد.

اگر بنابر عملکرد اشتباه سنسور هوای زیاد وارد سیستم شود منجر به نرسیدن بنزین کافی به سیلندرها خواهد شد و حتی ممکن است خودروهای چهار سیلندر در این شرایط با سه سیلندر کار کنند که این موجب افزایش دمای موتور خواهد شد. از طرفی ممکن است هوای کمی وارد محفظه شود و مقدار بنزین زیادی به سیلندرها برسد که حجم احتراق را افزایش می‌دهد. لذا خام سوزی و افزایش مصرف سوخت موجب افزایش دمای موتور می‌گردد.

تاثیر سنسور اکسیژن در روشن شدن خودرو

این قطعه تاثیر چندانی در روشن شدن خودرو ندارد. درواقع این سنسور زمانی قادر به فعالیت خواهد بود که سرامیک داخل آن به دمای حداقل 350 درجه برسد. هنگامی که خودرو خاموش بوده و موتور سرد است این دمای موردنیاز وجود ندارد لذا تا حداکثر 30 ثانیه بعد از روشن شدن خودرو این سنسور غیرفعال است.

اگر در لحظه استارت بنزین کافی به سیستم نمی‌رسد باید سوزن‌های انژکتور، پمپ‌بنزین، شمع‌ها و وایرها و موارد مربوطه را بررسی نمایید. سنسور اکسیژن هنگام استارت خودرو تاثیری ندارد و یا تاثیر آن بسیار ناچیز است.

سنسور اکسیژن پایینی یا دومی چه تاثیری دارد؟

همانطور که می‌دانید در هر خودرو 2 سنسور اکسیژن وجود دارد. سنسور اولی یا بالایی که ابتدای اگزوز قرار دارد و سنسور دومی یا پایینی که انتهای اگزوز نصب‌شده است. تمامی مواردی که در خصوص مصرف سوخت، شتاب، دما و غیره گفته‌شد تماما مربوط به سنسور اکسیژن اولی هستند.

سنسور اکسیژن دومی نقش یک ناظر و بازرس را برعهده دارد. جایگاه آن بعد از کاتالیست قرار دارد و عملکرد آن را می‌سنجد. بدین صورت که اگر در دود اگزوز که از کاتالیست می‌گذرد و به سنسور دومی می‌رسد مقدار کمی اکسیژن باشد نشان دهنده عملکرد ضعیف کاتالیزور است. یک کاتالیزور سالم باید به‌خوبی گازهای سمی را تبدیل به گازهای خنثی کند.

همچنین سنسور دوم خروج آلایندگی زیاد از اگزوز را به عنوان بازرس به کامپیوتر ماشین هشدار می‌دهد تا شرایط را بررسی و تغییرات لازم را اعمال نماید. بطورکلی اهمیت سنسور پایینی به مراتب از سنسور بالایی کمتر است.

علائم خرابی سنسور اکسیژن

تشخیص خرابی این قطعه بهتر است با دستگاه دیاگ انجام شود زیرا علائم آن با خرابی سایر قطعات نظیر شمع و وایر، کاتالیزور، سوزن انژکتور و… مشترک است. بصورت کلی عمده روشن شدن چراغ چک ها بخاطر سنسور اکسیژن است. دلیل آن نیز فراگیری سنسورهای بی‌کیفیت و البته بنزین نامرغوب در کشور است. در صورتی که به سنسور اکسیژن باکیفیت با گارانتی معتبر نیاز دارید به فروشگاه ما سر بزنید.

علائم رایج سنسور اکسیژن معیوب

• خاموش شدن خودرو درحالت درجا
• افت شدید توان پس از دنده معکوس
• روشن شدن چراغ چک
• افزایش مصرف سوخت
• انتشار دود سیاه و بوی بد از اگزوز
• نوسان دور موتور در حالت درجا
• لرزش موتور
• وجود خطا و نداشتن پارامتر در دیاگ

اگر هرکدام یا تعدادی از این علائم را مشاهده کردید نیاز است سریعا این سنسور را تعویض کنید تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود.

عوامل تأثیرگذار بر عملکرد سنسور اکسیژن

عملکرد سنسور اکسیژن به عوامل مختلفی وابسته است که هرکدام می‌توانند دقت و طول عمر آن را تغییر دهند. مهم‌ترین عامل، کیفیت سوخت و افزودنی‌های آن است. زیرا سوخت بی‌کیفیت باعث ایجاد رسوب روی سطح سنسور می‌شود. همچنین، دمای کاری موتور و سیستم اگزوز نقش مهمی در عملکرد دارد؛ دمای بسیار بالا یا پایین می‌تواند باعث ارسال داده‌های اشتباه به ECU شود. آلودگی ناشی از روغن‌سوزی یا ضدیخ نیز با ایجاد لایه‌ای بر سطح سنسور باعث کاهش حساسیت آن می‌گردد.

از سوی دیگر عواملی مانند فیلتر هوای کثیف، شمع‌های فرسوده، رطوبت یا ورود آب به سیستم اگزوز، لرزش و نصب نادرست سنسور می‌توانند باعث اختلال در عملکرد یا خرابی زودهنگام شوند. همچنین مشکلات سیم‌کشی و زنگ‌زدگی سوکت‌ها از دلایل رایج خطاهای سنسور هستند. رعایت سرویس‌های دوره‌ای، استفاده از سوخت استاندارد و بررسی منظم اتصالات الکتریکی بهترین راهکار برای حفظ دقت و طول عمر سنسور اکسیژن است.

• کیفیت سوخت و افزودنی‌ها
• دمای کاری موتور و اگزوز
• آلودگی ناشی از روغن‌سوزی یا ضدیخ
• وضعیت شمع‌ها و فیلتر هوا
• رطوبت و نفوذ آب
• ضربه و لرزش بیش از حد
• مشکلات سیم‌کشی و اتصالات

مطلب پیشنهادی: تعمیر سنسور اکسیژن

نکاتی برای افزایش طول عمر سنسور اکسیژن

رعایت چند نکته ساده می‌تواند عمر سنسور اکسیژن را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. استفاده از سوخت باکیفیت و استاندارد از مهم‌ترین عوامل است، زیرا بنزین بی‌کیفیت باعث تشکیل رسوب و اختلال در عملکرد سنسور می‌شود. همچنین باید از روغن‌سوزی موتور جلوگیری کرد، چون بخارات روغن سطح سنسور را می‌پوشانند و دقت آن را کاهش می‌دهند. در زمان شست‌وشوی موتور نیز باید مراقب بود که آب یا مواد شوینده به سوکت و سیم‌کشی سنسور نرسد تا از اتصال کوتاه و زنگ‌زدگی جلوگیری شود.

از سوی دیگر، تعویض منظم فیلتر هوا و شمع‌ها باعث بهبود احتراق و جلوگیری از ایجاد دوده می‌شود. بررسی دوره‌ای سنسور با دستگاه دیاگ نیز کمک می‌کند تا قبل از بروز خرابی جدی، عملکرد آن کنترل شود. رعایت این نکات باعث می‌شود سنسور اکسیژن مدت بیشتری سالم بماند، مصرف سوخت در حد بهینه حفظ شود و احتمال روشن شدن چراغ چک یا آسیب به مبدل کاتالیزوری کاهش یابد.

• استفاده از سوخت باکیفیت یا اکتان
• جلوگیری از روغن‌سوزی موتور
• نگهداری صحیح هنگام شست‌وشوی موتور
• تعویض به‌موقع فیلتر هوا و شمع‌ها
• بررسی دوره‌ای سیستم سوخت و سنسور با دیاگ

سوالات متداول