علائم خرابی سنسور اکسیژن 206 تیپ 2؛ هشدارهای جدی!

مدیران ایرانخودرو در اسفند سال 1401 اعلام کردند قصد دارند با پژو 206 تیپ 2 خداحافظی کنند. بنابراین این خودروی محبوب که تولید آن از سال 1380 آغاز شده بود از خط تولید خارج گردید. با وجود گذشتن زمان زیاد از ارائه نسخه‌های اولیه آن هنوز برخی از قطعات این خودرو مانند سنسور اکسیژن بدون اشکال به کار خود ادامه می‌دادند. همین موضوع باعث‌شده صاحبان 206 تیپ 2 اکنون با عیب از سمت قطعه‌ای مواجه شوند که ممکن است تا پیش از این اصلا اطلاعی از حضور آن در خودرو نداشتند! در این مطلب به بررسی علائم خرابی سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 می‌پردازیم تا اطلاعات لازم را در این باره بدست آورید و قادر به تشخیص عیوب احتمالی باشید.

سنسور اکسیژن چیست و چه کاری در خودرو انجام می‌دهد؟

سنسور اکسیژن (Oxygen Sensor یا O2 Sensor) یکی از حسگرهای کلیدی در سیستم مدیریت موتور خودروهای انژکتوری مدرن است. این قطعه‌ی کوچک اما حیاتی، معمولاً در مسیر اگزوز و قبل یا بعد از کاتالیست (سنسور اول و دوم) نصب می‌شود. وظیفه‌ی اصلی آن، اندازه‌گیری دقیق مقدار اکسیژن باقی‌مانده در گازهای خروجی از اگزوز پس از احتراق سوخت در سیلندرهاست.

داده‌ای که این سنسور جمع‌آوری می‌کند – یعنی درصد اکسیژن موجود در گازهای خروجی – یک شاخص بسیار مهم است. این اطلاعات به صورت لحظه‌ای و به شکل سیگنال‌های الکتریکی (معمولاً ولتاژی متغیر بین 0.1 تا 0.9 ولت) به واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU یا کامپیوتر خودرو) ارسال می‌شود.

ECU چگونه از این داده‌ها استفاده می‌کند؟ پاسخ در کنترل و بهینه‌سازی نسبت سوخت به هوا است. نسبت ایده‌آل برای احتراق کامل بنزین، حدود 14.7 قسمت هوا به 1 قسمت سوخت (14.7:1) است که به آن مخلوط “استوکیومتری” می‌گویند. وظیفه‌ی اصلی سنسور اکسیژن این است که به ECU بگوید آیا مخلوط سوخت و هوا غنی است یا رقیق:

• غنی (Rich): یعنی سوخت بیش از حد و اکسیژن ناکافی در مخلوط وجود دارد (ولتاژ سنسور بالا، نزدیک 0.9 ولت).
• رقیق (Lean): یعنی اکسیژن بیش از حد و سوخت ناکافی در مخلوط وجود دارد (ولتاژ سنسور پایین، نزدیک 0.1 ولت).

علائم خرابی سنسور اکسیژن 206 تیپ 2

نشانه‌های خرابی سنسور اکسیژن در پژو 206 نیز با هر خودروی انژکتوری مدرن شباهت دارد. درواقع علائمی که یک سنسور اکسیژن خراب از خود به نمایش می‌گذارد در همه خودروها یکسان است زیرا این قطعه در همه خودروها عملکرد مشابهی را اجرا می‌کند.

در صورت مشاهده هریک یا تعدادی از علائم زیر لازم است پیش از گسترش مشکل به تعمیرگاه مراجعه نمایید:

1. افزایش چشمگیر مصرف سوخت

این مورد یکی از شاخص‌ترین نشانه‌هاست. سنسور خراب ممکن است دائماً سیگنال کمبود سوخت را به ECU ارسال کند، حتی اگر واقعیت نداشته باشد. در پاسخ، ECU دستور تزریق سوخت بیشتری را صادر می‌کند که منجر به خام سوزی و افزایش مصرف بنزین می‌شود. گاهی اوقات عکس این حالت رخ داده و مصرف سوخت به شکل غیرعادی کم گزارش می‌شود (که معمولاً با کاهش قدرت همراه است)، اما افزایش مصرف حالت رایج‌تر است.

2. روشن شدن دائمی چراغ چک

روشن شدن چراغ اخطار موتور و خاموش نشدن آن علامت کلیدی دیگری است. در این حالت حتی با حذف خطا و ریست کامپیوتر باز هم چراغ چک روشن خواهد شد. ECU به طور مداوم عملکرد سنسور اکسیژن را مورد بررسی قرار می‌دهد. اگر سیگنال‌های دریافتی خارج از محدوده نرمال باشند و غیرمنطقی به نظر برسند، یا اصلاً ارسال نشوند، ECU خطا را تشخیص داده و چراغ چک را برای آگاهی راننده روشن می‌کند. خواندن کدهای خطا با دستگاه دیاگ می‌تواند خرابی این قطعه را تایید کند.

در صورتی که دیاگ خطا را تشخیص نداد از روی قدرت پارامترها می‌توانید کیفیت و کارایی سنسور را تشخیص دهید.

مطلب پیشنهادی: عیب یابی سنسور اکسیژن: کدهای خطا و پارامتر خوانی

3. ریپ زدن، کم آوردن و کاهش شتاب خودرو

کاهش محسوس عملکرد و شتاب‌گیری موتور نیز از پیامدهای رایج است. اطلاعات نادرست سنسور باعث می‌شود ECU نتواند نسبت سوخت به هوا را به درستی تنظیم کند. این امر می‌تواند منجر به احتراق ناقص، کاهش راندمان موتور، پاسخ‌گویی ضعیف پدال گاز، ریپ‌زدن موتور (خصوصاً در حالت درجا کار کردن یا دور آرام) و احساس کم‌توانی در شتاب‌گیری‌های ناگهانی و هنگام تعویض دنده شود.

4. بد کار کردن موتور در حالت درجا

بد کار کردن موتور در حالت درجا (Rough Idle) از دیگر نشانه‌های بارز است. با خرابی سنسور، ECU قادر به تنظیم دقیق سوخت در دور آرام نیست. این امر می‌تواند باعث لرزش غیرعادی موتور، نوسان دور موتور (بالا و پایین رفتن دور بدون دلیل) و حتی خاموشی ناگهانی موتور در حالت توقف شود. افراد زیادی خاموشی خودرو پشت چراغ قرمز راهنمایی را به دلیل خرابی سنسور اکسیژن تجربه و گزارش کرده‌اند.

5. انتشار دود سیاه و بوی بد از اگزوز

بوی نامطبوع و دود سیاه از اگزوز می‌تواند مرتبط به این قطعه باشد. سنسور اکسیژن خراب می‌تواند باعث غنی‌شدن مخلوط سوخت و هوا شود. سوخت نسوخته‌ی اضافی وارد کاتالیست می‌شود. اگر کاتالیست سالم باشد، سعی می‌کند این سوخت اضافی را بسوزاند، اما این فرآیند اضافی می‌تواند منجر به تولید گاز سولفید هیدروژن (H2S) و بوی تخم مرغ فاسد شود. البته این بو می‌تواند نشانه خرابی خود کاتالیست نیز باشد. خروج دود سیاه نیز به دلیل همان خام سوزی بنزین اتفاق می‌افتد.

6. افزایش آلایندگی و رد شدن در معاینه فنی

افزایش آلایندگی ارتباط مستقیمی با افت کارایی کاتالیست دارد. عملکرد کاتالیست نیز ارتباط مستقیمی با سنسور اکسیژن دارد. درواقع کاتالیست برای عملکرد بهینه و تبدیل گازهای سمی به گازهای بی‌ضرر، کاملاً وابسته به مخلوط صحیح سوخت و هواست. خرابی سنسور اکسیژن، کاتالیست را تحت فشار قرار داده و هم می‌تواند باعث افزایش آلایندگی خروجی از اگزوز شود (که ممکن است در تست معاینه فنی رد شوید) و هم در درازمدت به کاتالیست آسیب برساند که تعویض آن هزینه‌بر است.

نکته مهم:

شدت و تعداد این علائم می‌تواند بسته به نوع خرابی سنسور (کاملاً از کار افتاده، پاسخ‌دهی کند، سوختن گرمکن) متفاوت باشد. برخی علائم مثل افزایش مصرف یا کاهش قدرت ممکن است به تدریج ظاهر شوند و راننده به مرور به آن عادت کند. شناسایی به موقع این علائم خرابی سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 بسیار حیاتی است. نادیده گرفتن آن نه تنها تجربه رانندگی را خراب می‌کند و هزینه سوخت را بالا می‌برد، بلکه می‌تواند منجر به آسیب‌های ثانویه و پرهزینه‌تر به موتور مثلاً سوختن سوپاپ‌ها به دلیل احتراق ناقص طولانی مدت یا کاتالیست شود.

سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 NTK ژاپن اصلی

• انطباق کامل با ECU ساژم و والئو

• عمر طولانی

• استارت سریع و آسان

• کاهش مصرف سوخت 

• بهبود عملکرد موتور

2.550.000 تومان

اکنون خرید کنید

چرا سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 خراب می‌شود؟

• عمر مفید و پایان چرخه کاری

سنسورهای اکسیژن قطعاتی مصرفی هستند و طول عمر محدودی دارند. به‌طور معمول، پس از پیمودن مسافتی بین 80,000 تا 160,000 کیلومتر، عنصر حسگر داخلی به تدریج دچار فرسودگی طبیعی‌شده و دقت و سرعت پاسخگویی آن کاهش می‌یابد. لازم به ذکر است مسافت گفته‌شده مربوط به سنسور های اورجینال می‌باشد. قطعات چینی و جعلی بازاری طول عمر بسیار پایین‌تری خواهند داشت.

• آلودگی و رسوب گیری

تماس سنسور با مواد خاصی به شدت به آن آسیب می‌زند. سرب موجود در بنزین‌های بی‌کیفیت سنسور را مسموم می‌کند. سیلیکون ناشی از نشت سیلیکون (مثلاً از واشرها یا اسپری‌ها) به داخل اگزوز نیز مخرب است. روغن سوزی موتور باعث ورود روغن به محفظه احتراق و سپس سیستم اگزوز و آلودگی سنسور می‌شود.  همچنین، تجمع دوده و کربن حاصل از احتراق ناقص بر روی نوک سنسور عملکرد آن را مختل می‌کند.

• گرمای بیش از حد موتور

کارکرد طولانی مدت موتور با مخلوط سوخت بسیار غنی (سوخت زیاد) دمای اگزوز را به طور غیرعادی افزایش می‌دهد. نقص در سیستم جرقه‌زنی (مانند شمع‌های معیوب) که منجر به احتراق ناقص می‌شود نیز می‌تواند باعث افزایش دمای گازهای خروجی گردد. خرابی سیستم خنک‌کننده خودرو نیز در این امر موثر است خصوصا اگر در شهرهای جنوبی کشور و مناطق گرمسیر زندگی می‌کنید.

• آسیب‌های فیزیکی و مکانیکی

ضربه مستقیم به سنسور یا اتصالات آن مانند تصادف، ارتعاشات شدید و غیرطبیعی ناشی از نقص فنی در موتور یا سیستم اگزوز یا تعمیرات نادرست، و همچنین خوردگی یا زنگ‌زدگی کانکتورهای الکتریکی یا بدنه سنسور به دلیل قرارگیری در معرض رطوبت، نمک و شرایط جوی نامساعد می‌توانند باعث خرابی فیزیکی شوند.

• مشکلات مدار الکتریکی و سیم کشی

قطعی، اتصال کوتاه یا آسیب دیدگی سیم‌های رابط سنسور به ECU (مثلاً بر اثر پارگی یا ساییدگی)، خوردگی یا زنگ‌زدگی پایه‌های کانکتور که مانع انتقال سیگنال صحیح می‌شود، و خرابی المنت گرمکن داخلی (Heater) سنسورهای مدرن از دلایل رایج الکتریکی هستند. این المنت برای رسیدن سریع سنسور به دمای کاری ضروری است و خرابی آن عملکرد سنسور را به‌ویژه در استارت هوای سرد مختل می‌کند.

کلام آخر

سنسور اکسیژن یک قطعه حیاتی در خودرو محسوب می‌شود که با خرابی آن، عملکرد موتور با مشکلات متعددی روبه‌رو خواهد شد. همانطور که می‌دانید سنسور اکسیژن یک قطعه مصرفی می‌باشد که پس از پایان عمر آن قابل تعمیر نیست و باید تعویض گردد. سنسور اکسیژنی که به‌صورت فابریک بر روی پژوهای 206 تیپ 2 نصب‌شده بود از برند NTK ژاپن می‌باشد که سالیان زیادی جوابگو بود. لذا اکنون نیز برای تعویض آن بهترین گزینه همان NTK است زیرا بیشترین مطابقت و سازگاری را با این خودرو دارد.

شما نیز تجربیات خود را در مورد علائم خرابی سنسور اکسیژن 206 تیپ 2 در بخش نظرات با سایرین در میان بگذارید 🙂

سوالات متداول