حذف سنسور اکسیژن اول و دوم – مزایا معایب

سنسور اکسیژن یکی از اجزای کلیدی در کنترل آلایندگی خودروهای نسل جدید است و نمی‌توان نقش مهم آن را نادیده گرفت. بطورکلی این قطعه همانطور که از نام آن مشخص است وظیفه تشخیص میزان اکسیژن در سیستم احتراق را برعهده دارد. برخی افراد ممکن است به هر دلیلی اقدام به حذف سنسور اکسیژن نمایند. لازم به ذکر است در هر خودرو 2 سنسور اکسیژن وجود دارد که سنسور بالایی یا اولی را نمی‌توان حذف نمود چون مستقیما بر میزان ورودی سوخت و شتاب خودرو تاثیرگذار است. اما سنسور پایینی اهمیت کمتری داشته و امکان حذف کردن آن وجود دارد. در این مطلب کامل به نحوه حذف آن و مزایا و معایب آن می‌پردازیم.

نقش سنسور اکسیژن در خودرو

هر دو سنسور بالا و پایین (اول و دوم) در واقع غلظت اکسیژن در دود خروجی را بررسی می‌کنند. تشخیص مقدار اکسیژن در فرآیند احتراق به ECU (کامپیوتر) کمک می‌کند تا بداند نسبت سوخت و هوا تنظیم است یا خیر. این عمل برای اطمینان از اینکه موتور با حداکثر راندمان کار می‌کند بسیار مهم است.

به‌عنوان مثال نسبت هوا به سوخت در خودروهای بنزینی باید 14.7 به یک باشد. یعنی به ازای هر 14.7 واحد هوا، یک واحد بنزین در محفظه احتراق باید قرار گیرد تا بنزین کامل بسوزد و خودرو به خام سوزی منجر نشود. درواقع اگر میزان هوا از نسبت استاندارد بیشتر شود خودرو دچار ریپ‌زدن و کاهش شتاب می‌گردد چون بنزین کافی وجود ندارد. و بالعکس اگر بنزین بیشتر از هوا باشد موجب کامل نسوختن آن می‌شود و شاهد مشکلاتی مثل خام سوزی، دود سیاه و افزایش مصرف سوخت خواهیم بود.

آیا سنسور اکسیژن اول را می‌توان حذف نمود؟

در یک کلام خیر به هیچ عنوان! سنسور اکسیژن بالایی یا اولی مستقیما بر میزان ورودی سوخت به محفظه احتراق و شتاب خودرو تاثیر می‌گذارد. درواقع کامپیوتر ماشین با توجه به اطلاعات این سنسور اقدام به تنظیم پاشش سوخت می‌نماید. حال زمانی که این قطعه وجود نداشته باشد کامپیوتر چگونه تشخیص دهد اکنون چه مقدار هوا و چه مقدار سوخت نیاز است؟ همانطور که می‌دانید برای سوختن هر چیزی حتی چوب هم نیاز به هوا می‌باشد. ورود این هوا به محفظه بسته موتور باید توسط کامپیوتر و سنسورها تنظیم شود.

اما سنسور دوم صرفا وظیفه کنترل آلایندگی و حفاظت از کاتالیست را برعهده دارد. لذا برداشتن و حذف آن تاثیر چندانی بر عملکرد موتور نخواهد داشت. لذا برخی سنسور پایینی را با سنسور بالایی جابه‌جا می‌کنند و یا کلا سنسور پایین را حذف می‌نمایند.

مزایا حذف سنسور اکسیژن از خودرو

توجه داشته باشید که همانطور که بالاتر گفته‌شد سنسور اولی را نمی‌توان حذف نمود. مطلب زیر در خصوص حذف سنسور دوم نوشته‌شده است.

• کاهش هزینه‌ها

سنسور اکسیژن قطعه نسبتا گران قیمتی است. برخی تعمیرکاران پیشنهاد می‌دهند به جای تعویض سنسور دوم آن را حذف نمایید تا نیاز به جایگزینی نداشته باشد. برخی نیز هنگام معیوب شدن سنسور اولی، سنسور دوم را با آن جابه‌جا می‌کنند و سنسور دوم را حذف می‌کنند. با این کار در هزینه‌ها تا حدودی صرفه‌جویی خواهد شد. البته هزینه ریمپ و حذف سنسور هم تقریبا با خرید یک سنسور جدید برابری می‌کند لذا چندان توجیه اقتصادی نخواهد داشت.

• خاموش شدن چراغ چک

امروزه و در کشورما عمده دلایل روشن شدن چراغ چک مشکلات مربوط به سنسور اکسیژن است. دلیل آن نیز به کیفیت پایین سوخت و اجناس کیفیت پایین موجود در بازار برمی‌گردد. با حذف سنسور اکسیژن تا حدودی خیالتان از این بابت راحت خواهد شد. هرچند که سنسور دومی به دلیل کارکرد کمتر معمولا طول عمر بالاتری دارد و یک سنسور باکیفیت تا چندسال به شما پاسخگو خواهد بود.

معایب حذف سنسور اکسیژن دوم

همانطور که مطالعه نمودید، سنسور اکسیژن اول را نمی‌توان حذف نمود. نقش سنسور دوم هم صرفا به کنترل آلایندگی و نگهداری از کاتالیست محدود می‌شود. لذا مزایای آن صرفا در حد کاهش هزینه است اما معایب آن به مراتب بیشتر و مخرب‌تر است که در ادامه به آن می‌پردازیم.

• احتمال آسیب به کاتالیست

سنسور اکسیژن دوم بعد از کاتالیزور خودرو قرار دارد و وظیفه آن بررسی عملکرد کاتالیزور است. بدین صورت که اگر میزان اکسیژنی که پس از عبور از کاتالیست به سنسور می‌رسد کم باشد بدین معناست که کاتالیست وظیفه‌اش را به درستی انجام نمی‌دهد و گاز سمی منتشر می‌کند. لذا در خودروهای جدید چراغ چک مربوط به کاتالیست روشن می‌شود. حال اگر سنسور دوم حذف باشد و نتوانید مشکلات کاتالیست را به موقع تشخیص و رفع کنید منجر به خرابی کاتالیست خواهد شد که قیمت آن چند برابر سنسور اکسیژن است.

• رد شدن در معاینه فنی

همانطور که گفته‌شد سنسور اکسیژن دوم به عنوان مکمل سنسور اول، وظیفه کنترل آلایندگی خودرو را برعهده دارد. این دو سنسور اطلاعات را قبل و بعد از اگزوز مورد بررسی قرار می‌دهند و کامپیوتر ماشین ارسال می‌کنند. کامپیوتر با بررسی اطلاعات تشخیص می‌دهد که دلیل آلایندگی بالا چیست و آن را کاهش می‌دهد. حال اگر هر یک از سنسورها معیوب یا حذف شده باشند منجر به افزایش آلایندگی و رد شدن در معاینه‌فنی خواهد شد.

• احتمال روشن شدن دائمی چراغ چک

اگر پس از حذف سنسور، ریمپ انجام نشود و سنسور از یاد و خاطره کامپیوتر پاک نشود منجر به خطای دائمی و روشن شدن چراغ چک می‌گردد. درواقع کامپیوتر همواره جای خالی سنسور را احساس می‌کند و نسبت به عدم وجود آن هشدار می‌دهد.

چرا 2 سنسور در خودرو وجود دارد؟

عمده کارهای مهم مربوط به تنظیم سوخت در خودرو را سنسور اکسیژن اولی یا بالایی انجام می‌دهد. در صورت خرابی یا عدم وجود آن خودرو با مشکلات متعددی روبه‌رو خواهد شد. اما سنسور پایینی چه نقشی دارد؟

سنسور پایینی بعد از کاتالیست نصب می‌شود و درواقع عملکرد کاتالیزور را بررسی می‌کند. همانطور که می‌دانید وظیفه کاتالیزور کنترل آلایندگی و تبدیل گازهای سمی به گازهای کم‌خطر است. سنسور اکسیژن دوم مانند یک بازرس کارایی آن را نظارت می‌کند و در صورتی که میزان آلایندگی‌ها فراتر از محدوده نرمال باشد به کامپیوتر اخطار داده و چراغ چک روشن می‌شود. لذا نقش آن به مراتب کمرنگ‌تر است و به همین دلیل عمدتا طول عمر بالاتری نیز به نسبت سنسور اولی دارد.

بسیاری از مواقع خطای مربوط به کاتالیزور با خطای سنسور اکسیژن پایینی اشتباه گرفته می‌شود. یکی از دلایلی که بعد از تعویض سنسور اکسیژن همچنان چراغ چک روشن باقی می‌ماند همین عامل است.

پیشنهاد می‌شود مطلب: “خطاهای رایج شبیه به سنسور اکسیژن” را مطالعه نمایید.

نحوه حذف سنسور اکسیژن (مرحله به مرحله)

• مرحله اول : کشیدن سوکت

به زیر خودرو بروید و سنسور اکسیژن دوم را پیدا کنید. سپس سوکت آن را خارج نمایید و در جایی ببندید که رها نباشد. توجه کنید که نباید سنسور را باز کنید. زیرا از جای خالی آن دود اگزوز خارج می‌شود. فرآیند حذف سنسور با دیاگ انجام می‌شود نه بصورت حذف فیزیکی!

• مرحله دوم : برنامه ریزی مجدد ECU

با کشیدن سوکت سنسور چراغ چک روشن می‌شود. در این مرحله متخصص با استفاده از دیاگ یا سایر پلتفرم‌ها اقدام به ریمپ می‌کند. با این کار سنسور دوم از حافظه کامپیوتر حذف می‌شود گویی که اصلا از ابتدا وجود نداشته است. نگران نباشید این کار بعدا هم قابل برگشت است. اما توجه داشته باشید ایجاد تغییرات در کامپیوتر خودرو بسیار حساس است و نیازمند دانش فنی بالا می‌باشد. لذا به افراد خبره و متخصص مراجعه نمایید.

• مرحله سوم : تست و بررسی

در این مرحله لازم است چند روزی با خودرو رانندگی کنید و در صورت برگشت چراغ چک و خطای سنسور اکسیژن مجدد به تعمیرگاه مراجعه کنید تا مشکل را بررسی کند.

جابه‌جایی سنسور اکسیژن دومی با اولی

سنسور پایینی نسبت به سنسور بالایی به دلیل کارکرد کمتر، طول عمر بیشتری دارد. به همین خاطر ممکن است هنگامی که سنسور بالایی شما خراب شود برخی تعمیرکاران برای کاهش هزینه‌ یا عملکرد بهتر پیشنهاد کنند سنسور پایینی را با سنسور بالایی تعویض کنید و سنسور دوم را حذف نمایید.

سوکت سنسور اول و دوم برخی خودروها نظیر تولیدات سایپا یکسان است یعنی می‌توانید بدون مشکل این دو را باهم عوض کنید. اگر سنسور پایینی شما فابریک کارخانه است و تابه‌حال تعویض نشده این کار منطقی خواهد بود. آن هم در شرایطی که اجناس بازاری کیفیت چندانی ندارند. اما مسئله مهم اینجاست که پس از آن سنسور پایینی را بهتر است حذف نکنید. بلکه یک سنسور قیمت مناسب تهیه کنید و آن را نصب نمایید.

توجه داشته باشید که در برخی خودروها مانند سمند و دنا EF7 سنسور پایینی از همه لحاظ با سنسور بالایی متفاوت است. درواقع سنسور بالایی از نوع وایدبند می‌باشد و سنسور پایینی از نوع معمولی. لذا این دو به هیچ عنوان برای جابه‌جایی مناسب نیستند. حتی تعداد سیم‌های آنها متفاوت است. یکی 5 سیم و دیگری 4 سیم دارد.

جابه‌جا بستن سوکت سنسور بالا و پایین

سنسور اکسیژن بالایی و پایینی همانطور که گفتیم از لحاظ عملکرد و ساختار تفاوتی با یکدیگر ندارند اما جایگاه آنها در اولویت‌بندی و اهمیت اطلاعات بسیار مهم است. درواقع کامپیوتر خودرو نسبت به جایگاه آنها، پارامترهایشان را بررسی و برای کارایی بهینه موتور تصمیم‌گیری می‌کند.

در خودروهای قدیمی‌تر سوکت سنسور دومی اواسط اگزوز و سنسور اولی پایین منیفولد قرار داشت. اما در خودروهای جدید هر دو سوکت تقریبا در کنارهم قرار گرفته‌اند لذا احتمال جابه‌جا بستن آنها پس از باز کردن وجود دارد. این اشتباه کامپیوتر را اصطلاحا گیج می‌کند و قدرت تصمیم‌گیری صحیح را از آن سلب می‌نماید. لذا ممکن است آسیب جدی به موتور وارد شود.

اهمیت این قضیه چنان زیاد است که برخی کارخانجات تولید سنسور، سوکت این دو سنسور را با دو رنگ متفاوت تولید می‌کنند تا احتمال جابه‌جا بستن آن کاهش یابد.

جمع بندی: آیا حذف سنسور اکسیژن ضرر دارد؟

در این مطلب سعی کردیم بدون سوگیری و بر اساس تجربیات شخصی در این زمینه و مطالب علمی روز دنیا، شما را از مزایا و معایب و نحوه حذف سنسور اکسیژن خودرو آگاه کنیم. در نهایت کل مزایای این کار در کاهش هزینه تعویض سنسور خلاصه می‌شود که آن هم منطقی نیست. زیرا فقط سنسور دومی را می‌توان حذف نمود و آن هم معمولا طول عمر بالایی دارد و چند سال بدون مشکل کار می‌کند. همچنین هزینه ریمپ و حذف سنسور ممکن است از خرید سنسور جدید بیشتر شود.

در هر صورت اگر بخواهیم جمع بندی کنیم حذف سنسور اکسیژن یعنی حذف صورت مسئله. بهتر است اگر قسمتی از خودرو دچار مشکل شده با تعمیر اصولی و یا تعویض قطعه مسئله را حل کنیم. درواقع این قطعه اگر بی‌اهمیت بود از ابتدا بر روی خودرو نصب نمی‌کردند. در انتها قضاوت و تصمیم نهایی با شما.

• لطفا در قسمت نظرات تجربیات خود را با سایرین در میان بگذارید تا خوانندگان مطلب از آن بهره‌مند شوند.

سوالات متداول