تفاوت سنسور اکسیژن اول و دوم (بالا و پایین)

قبل از این‌که به تفاوت سنسور اکسیژن اول و دوم بپردازیم، دانستن کمی اطلاعات از آن می‌تواند مفید باشد. از سال 1970 به بعد کلیه خودرسازها موظف به رعایت قوانین کنترل آلایندگی کشورها شدند. از این جهت ابتدا به ساخت کاتالیزور پرداختند اما کفایت نمی‌کرد. درواقع نیاز به قطعه‌ای بود که بتواند بصورت ریشه‌ای گازهای سمی را کنترل و انتشار آن‌ها را کاهش دهد. در این نقطه برای اولین بار ایده ساخت قطعه‌ای کوچک اما پرکاربرد با نام سنسور اکسیژن مطرح شد.

سنسور اکسیژن در نسخه‌های اولیه فقط میزان گازهای خروجی را مورد بررسی قرار می‌داد ولی به‌مرور حیطه فعالیت آن گسترش یافت و نقش حیاتی در خودرو پیدا کرد. چندسال بعد دریافتند که یک سنسور اکسیژن برای هر خودرو کافی نیست لذا دومین قطعه را نیز با هدف کنترل مصرف سوخت و افزایش راندمان موتور به خودرو اضافه کردند. تا این لحظه برخی کمپانی های قدرتمند این حوزه نظیر تویوتا به فکر افزایش تعداد آن به 4 عدد در هر خودرو هستند و احتمالا به‌زودی رونمایی خواهد شد. در صورت علاقمندی می‌توانید داستان اختراع سنسور اکسیژن را در سایت مطالعه کنید.

سنسور اکسیژن چه نقشی در خودرو دارد؟

سنسور اکسیژن نقش حیاتی در خودرو دارد و در صورت خرابی ممکن است خودرو دچار مشکلاتی نظیر افزایش چشمگیر مصرف سوخت، گاز نخوردن، اصطلاحا کپ کردن حین رانندگی خصوصا دنده یک و دو، کاهش شدید شتاب، انتشار دود سیاه و بوی بد از اگزوز و… بشود.

در هر خودرو دو سنسور اکسیژن وجود دارد و هریک نسبت به محل قرارگیری وظیفه متفاوتی را اجرا می‌کنند. بطورکلی می‌توان گفت وظیفه سنسور اکسیژن در خودرو اندازه‌گیری و کنترل تولید و خروج گازهای سمی است. اما حیطه وظایف آن‌ها فراتر می‌رود که در ادامه به آن می‌پردازیم.

وظیفه سنسور اکسیژن اول یا بالایی

سنسور اکسیژن اول یا بالایی که بین مانیفولد هوا و کاتالیزور قرارگرفته است، وظیفه اندازه‌گیری مقدار اکسیژن موجود در سیستم احتراق را برعهده دارد. بدین صورت که دود خارج‌شده از سیستم احتراق قبل از رسیدن به اگزوز از این سنسور می‌گذرد و منافذ ورودی سنسور نیز این دود را در خود جذب می‌کنند. ماده زیرکُنیوم موجود در سنسور اکسیژن نسبت به مقدار وجود اکسیژن در دود تغییر رنگ می‌دهد و این تغییر رنگ بصورت یک سیگنال به ECU (کامپیوتر خودرو) ارسال می‌گردد.

ECU نیز نسبت به اطلاعات دریافتی، ورودی اکسیژن و سوخت را تنظیم می‌کند. درواقع اگر میزان اکسیژن موجود در سیستم احتراق کم باشد فرآیند سوختن بنزین به‌‌ درستی صورت نمی‌گیرد لذا خودرو دچار خام‌ سوزی و افزایش مصرف سوخت می‌گردد.

از سمت دیگر اگر مقدار اکسیژن موجود در سیستم احتراق زیاد باشد نشان‌دهنده آن است که سوخت کافی به موتور نمی‌رسد. لذا خودرو دچار افت شتاب می‌گردد یا به‌طور ناگهانی حین رانندگی می‌ایستد و گاز نمی‌خورد.

وظیفه سنسور اکسیژن دوم یا پایینی

محل قرارگیری سنسور اکسیژن دوم یا پایینی، در اواسط مسیر اگزوز و بعد از کاتالیزور می‌باشد. لذا برای نصب آن نیاز به پاچال یا جک خواهید داشت تا به‌ زیر خودرو بروید. در صورت خرابی سنسور اکسیژن دوم علائم و مشکلات به شدت خرابی سنسور اول نخواهند بود. سنسور پایینی بطورکلی اهمیت کمتری دارد و بصورت مکمل با سنسور اول کار می‌کند.

درواقع محض اطمینان بیشتر یکبار قبل از کاتالیزور توسط سنسور اول میزان اکسیژن موجود در دود بررسی می‌گردد و بار دیگر نیز پس از کاتالیزور. هدف از این کار آن است که ECU به اطلاعات دقیق‌تری نسبت به میزان خروج گازهای سمی دسترسی پیدا کند و تصمیمات بهتری ارائه دهد.

وجود سنسور دوم برای تشخیص سلامت و کارایی کاتالیست مهم است. همانطور که گفته‌شد این قطعه بعد از کاتالیست قرارگرفته و بررسی می‌کند که آیا کاتالیزور به‌درستی گازهای سمی را دفع‌کرده است یا خیر. اگر میزان گازها بیش از حد بود در خودروهای غیرپیشرفته که خطای مربوط به کاتالیزور ندارند این خطا به‌شکل خطای سنسور اکسیژن دومی روی دیاگ ثبت می‌شود. لذا در صورتی که این خطا را مشاهده کردید لازم است ابتدا به بررسی کاتالیست بپردازید.

لازم به ذکر است در صورت خرابی هریک از سنسورهای بالا و پایین مجوز معاینه‌فنی به هیچ عنوان برای شما صادر نخواهد شد.

تفاوت سنسور اکسیژن اول و دوم در چیست؟

سنسور های اکسیژن اول و دوم از لحاظ ظاهر فیزیکی و نحوه اجرای عملکرد هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. درواقع کمپانی‌های ساخت این قطعه نظیر NTK و BOSCH هیچ تفاوتی میان سنسور بالا و پایین قائل نمی‌شوند و همه را یک شکل تولید می‌کنند. لذا طبیعتا از لحاظ قیمتی نیز نباید در بازار متفاوت باشند. بطورکلی سنسور اکسیژن ساخته‌شده تا میزان اکسیژن را شناسایی و بسنجد. بنابراین برای آن هیچ فرقی ندارد که اکنون کجا نصب‌شده. صرفا وظیفه خود را انجام می‌دهد و به کامپیوتر گزارش می‌دهد.

استثنائا تنها تفاوت میان سنسور اکسیژن بالا و پایین را می‌توان طول سیم و سوکت آنها دانست. در برخی خودروها به دلیل جایگاه قرارگیری سنسور پایینی نیاز به سیم بلندتری خواهد بود تا به سوکت ECU متصل شود. این افزایش طول سیم نیز در خودروهای ساخت جدید در حد 10 سانتی متر کفایت می‌کند. یعنی سنسور اولی حدود 30 و سنسور دومی حدود 40 سانتی متر کافی است. در برخی خودروها نیز ممکن است سوکت سنسور بالا و پایین متفاوت باشد لذا قبل از خرید از فروشنده سوال نمایید.

توجه داشته باشید که در برخی خودروها مانند دنا و سمند موتور EF7 از دو نوع سنسور با سوکت‌های متفاوت استفاده‌شده است. سنسور بالایی در این خودروها از نوع جدید وایدبند یا 6 فیش است و سنسور پایینی از نوع سوکت سبز. این دو سنسور به دلیل تفاوت در ساختار به‌هیچ عنوان قابلیت جابه‌جایی با یکدیگر را ندارند. سنسورهای وایدبند با تکنولوژی کاملا متفاوتی تولیدشده اند و نیاز است حتما مطابق با کد همان قطعه تهیه شوند.

راهنمای خرید سنسور اکسیژن

اگر هرکدام از سنسورهای اکسیژن خودروی شما با خرابی مواجه‌شده است لازم است قبل از اقدام به خرید ابتدا از تعمیرکار خود در مورد اولی یا دومی بودن سنسور معیوب سوال کنید. ما به دلیل حیطه فعالیتی‌مان که بطور تخصصی مربوط به سنسور اکسیژن است روزانه با افراد زیادی سروکار داریم که متاسفانه حتی نمی‌دانند در خودرو دو سنسور تحت عنوان اکسیژن وجود دارد. اگر فروشنده‌ای که از آن تهیه می‌کنید نیز این مسئله را درنظر نگیرد ممکن است محصول اشتباهی خرید کنید و بعد از بازکردن پلمپ دچار مشکل در تعویض شوید.

خودروهای زیمنس: این خودروها که عموما محصولات سایپا هستند از ایسیو (کامپیوتر) زیمنس برخوردارند و هردو سوکت سنسور بالایی و پایینی در آنها به‌شکل مربعی است. از لحاظ کارایی و سازگاری ایسیو با سنسور اکسیژن، زیمنس را می‌توان بهترین نامید. خودروهای دارای این مدل کامپیوتر خوشبختانه کمترین خطا و مشکل را از سمت سنسورها دریافت می‌کنند.

خودروهای بوش 7.4.4 و 7.4.5: سنسورهای این مدل کامپیوترها را اصطلاحا سوکت سبز می‌گویند. بر روی بسیاری از پژوها نظیر 405، 206 و پارس کارشده است. برای این خودروها توصیه می‌شود از سنسور اکسیژن برند BOSCH استفاده کنید. توجه کنید که حتما دارای LSF باشد وگرنه به احتمال زیاد با مشکل مواجه خواهید شد.

خودروهای ساژم و والئو: این مدل کامپیوتر عموما روی مدل‌های قدیمی پژو پارس، 405 و 206 تیپ 2 استفاده‌شده است. مدل‌های 88 به قبل پژو پارس و 405 عموما سنسورهایی با طول سیم بلند یک متری دارند. لذا قبل از خرید این موضوع را مدنظر قرار دهید. اما در خصوص 206 های تیپ 2 این مورد صدق نمی‌کند. سنسورهای آنها طول سیم کوتاهی دارند و به‌راحتی زیر کاپوت دیده می‌شوند.

خودروهای بوش me17: سری ایسیو ام 17 چندسالی است که در تولیدات جدید ایرانخودرو استفاده می‌شود و خودروهایی نظیر دنا، 207، پارس و SLX را شامل می‌شود. سنسور بالایی و پایینی این خودروها بسیار متفاوت است. درواقع سنسور بالایی سوکت مشکی و پایینی طوسی است. توصیه می‌شود برای دریافت بهترین نتیجه حتما این مورد را در نظر داشته باشید و این دو سنسور را جابه‌جا نصب نکنید. متاسفانه این کامپیوترها بیشترین خطا و ناسازگاری را با سنسور اکسیژن بروز می‌دهند.

خودروهای EF7 بوش 7.4.9: سمند و دنا های موتور ای‌اف‌سون از سنسور اکسیژن کاملا متفاوتی برخوردارند. در این خودروها از سنسور 5 سیم پهن‌باند استفاده‌شده که اصطلاحا به آن 6 فیش می‌گویند. هر محصولی به غیر از مورد گفته‌شده تهیه کنید نه‌تنها سوکت آن مناسب نیست بلکه جواب هم نخواهید گرفت.

تفاوت سنسور اکسیژن سیم کوتاه و بلند

همانطور که از نام آن مشخص است تنها تفاوت آنها در اندازه سیم‌شان است. برخی خودروها (عموما خودروهای مدل پایین) به سنسور اکسیژن سیم بلند نیاز دارند تا از محل نصب به سوکت موردنظر اتصال پیدا کند. در خودروهای جدید این معضل حل‌شده و برای کارایی و طول عمر بیشتر طول سیم سنسور را کوتاه کرده‌اند. درواقع بسته‌به نوع خودرو بین 20 الی 45 سانتی‌متر می‌تواند مناسب باشد.

سنسورهای سیم بلند به دلیل تقاضای بسیار کم در بازار بسیار کمیاب‌اند. درواقع برخی خودروهای قدیمی نظیر ایسیو والئو به سنسورهای اکسیژنی با سیم یک متری نیاز دارند که چنین سنسورهایی حتی در سطح جهانی هم بسیار تولید محدودی دارد. ما در سایت مستر سنسور به دلیل اینکه بطور تخصصی روی فروش قطعه سنسور اکسیژن فعالیت می‌کنیم درحال حاضر همه‌نوع سنسور کمیاب و رایج را با بالاترین درجه کیفیتی موجود داریم. برای راهنمایی بیشتر با پشتیبانی در ارتباط باشید.