آموزش تعویض ترموستات خودرو – گام به گام با تصویر

احتمالا برای شما هم پیش‌آمده است که موقع رانندگی متوجه‌شوید موتور به‌هیچ عنوان گرم نمی‌شود و آمپر بالا نمی‌آید. یا بالعکس موتور درحالی بیش از حد داغ کرده‌است که هم فن روشن است و هم آب داخل رادیاتور جریان دارد ولی اصلا خنک نمی‌شود. این دو مورد از علائم خرابی ترموستات هستند. در این مطلب قصد داریم بصورت گام‌به‌گام و تصویری به آموزش تعویض ترموستات خودرو بپردازیم تا متحمل هزینه‌های اجرت نشوید.

ترموستات چیست؟

ترموستات قطعه کوچکی در خودرو است که وظیفه کنترل جریان آب گرم از طریق رادیاتور را برعهده دارد و دمای موتور را در نقطه ایده‌آل تنظیم می‌کند. درواقع دریچه‌های روی ترموستات هنگامی که موتور داغ است باز می‌شوند و جریان آب به‌داخل هدایت می‌شود. آب خنک دمای موتور را جذب می‌کند و سپس به‌داخل رادیاتور گردش می‌شود تا مجدد خنک گردد.

لذا ترموستات که به انگلیسی Thermostat نام دارد نقش حیاتی بر تنظیم دمای موتور در هوای سرد و گرم را دارد و باید در صورت خرابی سریعا تعویض گردد.

محل قرارگیری ترموستات

قبل از اقدام به تعویض ابتدا باید متوجه‌شویم ترموستات کجای خودرو قرار دارد. برای یافتن آن کافیست لوله مشکی ورودی رادیاتور را دنبال کنید. قبل از اتصال لوله به‌موتور یک قسمت برجسته فلزی (مطابق تصویر زیر) وجود دارد که‌پوسته ترموستات نام دارد. محل قرارگیری ترموستات داخل این پوسته‌است.

آموزش تعویض ترموستات خودرو

برای دسترسی‌به ترموستات ابتدا باید لوله رادیاتور را باز کنید و سپس پوسته ترموستات را خارج نمایید.

در خودروهایی مانند پراید برای دسترسی راحت‌تر بهتر است کویل را باز کنید. کویل به‌سه پیچ متصل است، آن هارا باز نمایید.

پس از بازکردن کویل می‌توانیم پوسته ترموستات را واضح‌تر ببینیم. قبل از اینکه سراغ بازکردن آن برویم، باز برای راحت‌تر شدن کار بست جنت (لوله) را بازمی‌کنیم و آن را کنار می‌گذاریم. سپس دو پیج بالا و پایین ترموستات را نیز باز و آن را از جای خود خارج می‌کنیم.

زیر پوسته ترموستات یک واشر وجود دارد، مراقب باشید گم نشود. حال به‌راحتی می‌توانید ترموستات را از جای خود خارج کنید. پس از بیرون آوردن آن مقداری آب تخلیه می‌شود که طبیعی است. اگر دور ترموستات یا آب خارج‌شده زنگ زدگی وجود داشت دلیل آن استفاده نکردن یا کم استفاده کردن از ضدیخ است.

این ترموستات دیگر کاربردی ندارد و قابل تعمیر نیز نیست لذا باید قطعه جدیدی تهیه‌نمایید. حال باید واشر روی پوسته ترموستات را جدا کنید و زیر آن را با کاردک بتراشید تا تمیز شود. برای قسمت روی موتور (جایی که‌واشر می‌نشیند) نیز همین کار را انجام دهید و با سمباده کاملا تمیز نمایید. این کار جهت جلوگیری از نشتی دادن آب بسیار موثر است.

اگر پیش از این خودروی شما دارای ضدیخ نبوده‌است لازم است آب زنگ‌زده داخل آن را کاملا تخلیه و با شیلنگ آب شستشو دهید. دقت کنید که برای این کار نیازی به‌شوینده نخواهد بود. شوینده‌ها داخل محفظه باقی می‌مانند و موجب رسوب می‌شوند.

موقع خرید ترموستات به‌دمای آن توجه‌کنید و متناسب با خودروی خود تهیه‌نمایید. دمای هر ترموستات روی بدنه‌آن نوشته‌شده است.

روی هر ترموستات مطابق تصویر یک زائده وجود دارد که درجای خود لق است. این لقی به‌دلیل جریان داشتن مقدار کمی آب قرار داده‌شده است و باید حتما همینطور باشد.

هنگام بستن، این زائده باید به‌سمت پیچ پایینی پوسته ترموستات بسته‌شود. در غیر این صورت کاملا در جای خود قرارنگرفته و نشتی آب صورت می‌دهد.

نکات مربوطه به واشر ترموستات

همانطور که گفتیم و می‌دانید، روی پوسته ترموستات یک واشر وجود دارد. پس از تمیز کردن واشر و سطح زیر آن لازم است جهت قرارگیری آن را بدانید تا اشتباها انجام ندهید. درواقع پشت و روی واشر متفاوت است. قسمت روی واشر مطابق تصویر زیر زمخت و مقاوم طراحی‌شده تا در برابر گرمای موتور ذوب نشود. لذا این قسمت باید به‌سمت موتور باشد.

چسبی که برای اتصال واشر استفاده می‌کنید باید چسب واشرساز باشد. معروف‌ترین برند این چسب مزدا نام دارد. سایر برندها قیمت بالاتری دارند و نیازی نیست برای ترموستات چنین هزینه‌ای بکنید. همان چسب مزدا کارتان را راه می‌اندازد.

نحوه چسب زدن نیز باید مطابق تصویر زیر، روی لبه بیرونی انجام شود تا هنگام پرس کردن و بستن پیچ‌ها از لبه‌های داخلی بیرون نزند و وارد جریان آب نشود. یک لایه خیلی نازک کافی است و نباید مقدار زیادی چسب بزنید. هر دو طرف پشت و روی واشر نیز باید به‌چسب آغشته‌شود.

توجه‌کنید که دور پیچ هارا نیز چسب بزنید تا آب از آن قسمت نیز نفوذ نکند. همانطور که گفتیم مقدار کمی چسب بزنید. در حدی که زمان بسته‌شدن کل سطح را بپوشاند. چسب نیز مطابق تصویر بالا باید روی لبه بیرونی زده‌شود تا اضافات آن موقع بسته‌شدن به‌خارج هدایت شود و داخل نرود.

نحوه بستن ترموستات

ابتدا ترموستات را داخل جای خود روی بدنه موتور قرار دهید. سپس واشر را همانطور که گفته‌شد به‌صورتی که لبه زبر و قهوه‌ای رنگ آن به‌سمت موتور باشد قرار دهید.

پشت واشر نیز باید چسب‌زده شود. تفاوتی ندارد که پشت واشر را چسب بزنید یا روی پوسته‌ ترموستات. اما پیشنهاد می‌شود جهت راحتی بهتر، چسب را روی لبه‌های بیرونی پوسته‌بزنید.

پوسته ترموستات را به‌همان جهتی که ابتدا باز کردید، ببندید و پیچ‌های آن را محکم کنید. چند دقیقه منتظر باشید تا چسب‌ها خشک شوند. لوله رادیاتور را ببندید و سپس داخل رادیاتور آب بریزید.

در نهایت کویل هارا نیز درجای خود قراردهید و آن‌هارا نیز ببندید. تمام! آموزش تعویض ترموستات خودرو به‌پایان رسید. خودرو را روشن کنید و از ترموستات جدید لذت ببرید.

علائم خرابی ترموستات خودرو

خرابی این قطعه می‌تواند باعث بالا رفتن دمای موتور، کاهش راندمان و حتی آسیب‌های جدی به موتور شود. شناسایی به‌موقع علائم خرابی ترموستات از بروز هزینه‌های سنگین تعمیر جلوگیری می‌کند. مهم‌ترین علائم خرابی ترموستات عبارتند از:

• بالا رفتن بیش از حد دمای موتور (جوش آوردن خودرو)
• پایین ماندن غیرعادی دمای موتور حتی پس از مدت طولانی رانندگی
• نوسان عقربه آمپر دمای آب
• گرم نشدن یا عملکرد ضعیف بخاری خودرو
• روشن شدن چراغ هشدار دمای موتور
• افزایش مصرف سوخت
• نشتی مایع خنک‌کننده از اطراف محفظه ترموستات
• دیر گرم شدن موتور در هوای سرد
• خاموش شدن ناگهانی خودرو در اثر افزایش دما

در صورت مشاهده یک یا چند مورد از علائم بالا، توصیه می‌شود ترموستات خودرو در اسرع وقت بررسی یا تعویض شود. ادامه رانندگی با ترموستات معیوب می‌تواند به قطعاتی مانند واشر سرسیلندر، رادیاتور و حتی خود موتور آسیب جدی وارد کند. بررسی دوره‌ای سیستم خنک‌کننده و استفاده از ترموستات استاندارد، نقش مهمی در افزایش عمر مفید موتور دارد.

پیشنهاد مطالعه: استپر موتور چیست؟

خطرات و اشتباهات رایج هنگام تعویض ترموستات

تعویض ترموستات در ظاهر کار ساده‌ای به نظر می‌رسد، اما بی‌توجهی به برخی نکات فنی و ایمنی می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی در سیستم خنک‌کننده و حتی آسیب به موتور شود. آگاهی از اشتباهات رایج، نقش مهمی در انجام صحیح این تعمیر دارد. مهم‌ترین خطرات و خطاهای متداول هنگام تعویض ترموستات عبارت‌اند از:

• باز کردن درب رادیاتور یا محفظه ترموستات در زمانی که موتور هنوز داغ است
• استفاده از ترموستات با درجه دمای نامناسب یا غیر استاندارد
• نصب ترموستات در جهت اشتباه (برعکس بستن قطعه)
• تعویض نکردن واشر یا اورینگ ترموستات
• تمیز نکردن محل نشیمن ترموستات قبل از نصب قطعه جدید
• سفت کردن بیش از حد پیچ‌های محفظه ترموستات و آسیب به بدنه یا رزوه‌ها
• هواگیری نکردن صحیح سیستم خنک‌کننده پس از تعویض
• استفاده از آب معمولی به‌جای ضدیخ یا مایع خنک‌کننده استاندارد
• نادیده گرفتن نشتی‌های کوچک پس از نصب
• روشن نکردن و تست نکردن موتور پس از پایان کار

برای جلوگیری از این مشکلات، توصیه می‌شود تعویض ترموستات فقط زمانی انجام شود که موتور کاملاً سرد است، از قطعات استاندارد و متناسب با خودرو استفاده شود و پس از نصب، سیستم خنک‌کننده به‌طور کامل هواگیری و بررسی گردد. رعایت این نکات ساده می‌تواند از بروز خرابی‌های پرهزینه و کاهش عمر موتور جلوگیری کند.

کلام آخر

ترموستات قطعه مهمی در خودرو است که‌بر خنک شدن و گرم شدن موتور تاثیر بسزایی دارد. لذا لازم است در صورت خرابی آن در اسرع وقت نسبت‌به تعویض آن اقدام کنید. همچنین ترموستات یک وسیله قابل تعمیر نیست و مصرفی محسوب می‌شود؛ در صورت عدم کارایی لازم است یک جدید تهیه‌کنید.

موقع خرید ترموستات به‌دمای نوشته‌شده روی بدنه دقت کنید و مطابق با خودروی خود تهیه‌نمایید. همچنین قسمت داخلی آن باید کاملا بسته‌باشد و لابه‌لای واشرها باز نباشد. در نهایت با این آموزش تعویض ترموستات خودرو قادر خواهید بود بدون هزینه‌اجرت و به‌راحتی در حد چند دقیقه ترموستات خودروی خود را عوض کنید و معطل تعمیرگاه نشوید.

شما نیز تجربیات خود را در این‌باره در بخش نظرات بنویسید.

سوالات متداول