علائم خرابی سنسور دور موتور؛ تست سلامت و میزان عمر مفید
مهمترین وظیفه سنسور دور موتور در خودرو؛ شمارش تعداد دور فلایویل بر حسب دقیقه و گزارش آن به ECU (کامپیوتر) است. ایسیو نیز نسبتبه اطلاعات دریافتی عمل جرقهزنی و پاشش سوخت انژکتورها را انجام میدهد. زمانی که سنسور دور موتور بهدرستی عمل نکند طبیعتا ایسیو اطلاعی از عملکرد موتور نخواهد داشت. در این حالت خودرو میزان سوخت و جرقه مناسبی از خود بروز نمیدهد و علائم خرابی سنسور دور موتور که در ادامه بهآنها میپردازیم را نشان میدهد.
علائم خرابی سنسور دور موتور
در خودروهای نسل قبل یکی از رایجترین علائم خرابی سنسور دور موتور روشن نشدن خودرو بود. امروزه نود درصد خودروها به سنسور میل سوپاپ مجهز هستند که بهنحوی میتوان گفت بهعنوان مکمل سنسور دور موتور عمل میکند. لذا در صورت خرابی سنسور دور موتور، سنسور میل سوپاپ باعث روشن شدن خودرو پس از چند استارت مکرر میشود. پس اگر فرآیند استارت خوردن ماشین شما کمی زمانبر شدهاست میتواند از علائم خرابی این سنسور باشد.
اما صرفا روشن شدن خودرو ملاک نیست بلکه خرابی سنسور دور موتور موجب برهم خوردن پاشش انژکتورها میشود. انژکتورها عمل پاشش را در حالت عادی بهصورت تکبهتک و بهترتیب احتراق انجام میدهند. اما زمانی که سنسور مذکور بهدرستی پاسخگو نباشد پاشش سوخت گروهی یا دوبهدو صورت میگیرد که باعث خامسوزی سوخت میگردد. در ادامه با خام سوزی سوخت، مصرف بنزین افزایش مییابد و ممکن است از اگزوز دود سیاه خارج شود.
خرابی سنسور دور موتور میتواند بهشکل موارد زیر خود را نشان دهد:
- نمایش نادرست سرعت روی کیلومتر یا از کار افتادن آن
- روشنشدن خودرو پس از استارتهای متعدد
- افزایش مصرف سوخت و انتشار دود سیاه از اگزوز
- دور موتور از 4000 بالاتر نمیرود
- ثبت خطای تایم روی دستگاه دیاگ
- خاموش شدن خودرو پس از گاز دادن
- نوسان های زیاد عقربه دور موتور
- خاموش شدن خودرو هنگام حرکت
- تاثیر روی سیستم کروز کنترل
در رابطه با عنوان آخر لازم به ذکر است که در صورت خرابی سنسور دور موتور، سیستم کروز کنترل یا سایر سیستمهای خودرو که وابسته به اطلاعات سرعت هستند بهکلی از کار میافتند.
در برخی موارد نیز ممکن است خاموشی خودرو هنگام حرکت بهدلیل کج شدن دندانههای فلایویل باشد. زمانی که صفحه کلاج را تعویض میکنید باید مراقب باشید به فلایویل ضربه وارد نشود. در دیگر موارد نیز سولفاته شدن سوکتهای بین راهی (اینتر کانکتور) موجب ثبت خطای سنسور دور موتور روی دیاگ میشود.
تست سلامت سنسور دور موتور
- مرحله اول
ابتدا بررسی کنید که موقع استارت زدن رله پمپ بنزین تحریک میشود یا خیر. برای این کار بلافاصله پس از بازکردن سوئیچ و شنیدن صدای پمپبنزین استارت بزنید. اگر صدای پمپ قطع شد بهاحتمال ۹۰ درصد سنسور دور موتور معیوب است. البته این تست را بهتعداد زیاد انجام ندهید زیرا استارت زدن پیش از قطع شدن صدای پمپ ممکن است آسیب جدی بهآن وارد کند.
بهترین راهکار این است که رله پمپ بنزین را خارج کنید و لامپ تست را روی پایهتحریکی که از ECU نشأت میگیرد قرار دهید. با این کار متوجه خواهید شد که آیا رله بهدرستی تحریک میشود یا مشکلی وجود دارد.
حال اگر خودرو جرقهنداشت و همزمان پمپ بنزین هم بهدرستی عمل نکرد میتوان صددرصد مطمئن شد که سنسور دور موتور خراب شدهاست.
- مرحله دوم
حال که متوجهشدیم سنسور دور موتور با اختلال مواجهاست باید بررسی کنیم که این اختلال از خود سنسور است یا سیستم برق رسانی مختل شدهاست.
برای انجام این تست ابتدا سوکت سنسور دور موتور را خارج کنید و با استفاده از مولتیمتر مقدار ورودی را بررسی کنید. مقدار اهم در حالت سالم باید بین 850 تا 1200 باشد. دلیل وجود این بازه نیز به میزان گرم و سرد بودن موتور بستگی دارد.
کثیفی سنسور دور موتور و تاثیر آن بر عملکرد
میزان کثیفی این سنسور تاثیر زیادی روی عملکرد آن میگذارد. درواقع چون سنسور دور موتور خاصیت آهنربایی دارد برادههای آهن را بهخود جذب میکند. قرارگیری آن در نزدیکی سیستم انتقال قدرت نیز موجبشده جذب ناخالصی و کثیفی بیشتری را بهخود اختصاص دهد. در نتیجه ولتاژ موردنیاز را تولید نمیکند و روندکار با اختلال مواجهمیشود.
لذا پیشنهاد میشود پیش از اقدام برای تعویض، بخش دایرهای شکل مسطح روی سنسور را تمیز کنید. ممکن است مشکلات مربوطه رفع شوند.
عمر مفید سنسور دور موتور
این سنسور نیز مانند سایر سنسورهای خودرو طول عمر بالایی دارد و در صورتی که جنس باکیفیت نصب شود میتوان انتظار داشت حدود 150 هزار کیلومتر پاسخگو باشد.
کاهش طول عمر مفید سنسور دور موتور بهعواملی همچون عدم سلامت دندههای فلایویل و انباشت کثیفی روی آن بستگی دارد. لذا پیشنهاد میشود بهصورت دورهای به تمیزکردن سطح این قطعه بپردازید و یا موقع تعویض صفحه کلاچ مراقب باشید فلایویل روی زمین نیفتد یا ضربهنخورد.
رفع خطای سنسور دور موتور
جهت رفع خطای ایجادشده ابتدا طبق آموزشی که بالاتر گفتهشد مدار برق سنسور را با مولتی متر بررسی کنید. در صورتی که مشکلی در برق آن وجود نداشت بهسراغ تمیز کردن سطح سنسور بروید. اگر از این مورد نیز جواب نگرفتید بررسی فلایویل میتواند راهکار هوشمندانهای باشد. اگر همه موارد گفتهشده را انجام دادید و باز نتیجهای نگرفتید وقت آن رسیدهاست که این قطعه را تعویض کنید.
با آنکه سنسور دور موتور قیمت مناسبی دارد اما تاکید ما بر آن است که در مرحله آخر اقدام بهتعویض آن کنید. زیرا این سنسور عمدتا طول عمر بالایی دارد و بهراحتی معیوب نمیشود. در اکثر مواقع خطا از سایر بخشهای خودرو بهوجود آمدهاست.
محل قرارگیری سنسور دور موتور
همانطور که از نام آن مشخص است کار آن شمردن تعداد دور موتور است لذا باید همواره در نزدیکی فلایویل باشد. بنابراین در خودروهای انژکتوری نظیر پراید عمدتا روی پوسته کلاچ نصبشده و اقدام به جمعآوری اطلاعات میکند. در خودروهای کاربراتوری بستهبه نوع خودرو ممکن است در نقاط مختلفی قرار گیرد.
جهت مطالعه بیشتر: آشنایی جامع با انواع سنسور در خودرو و کاربرد آنها
چرا سنسور دور موتور خراب میشود؟
سنسور دور موتور یکی از قطعات حیاتی در سیستم کنترل موتور است و هر نوع اختلال در آن میتواند عملکرد ECU، کیفیت احتراق و پایداری خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. خرابی این سنسور معمولاً تدریجی است و مجموعهای از عوامل مکانیکی، الکتریکی و محیطی در آن نقش دارند. مهمترین دلایل خرابی سنسور دور موتور عبارتاند از:
- آسیبدیدگی سیمکشی و کانکتور
ارتعاشات موتور، رطوبت و گرما باعث قطعی یا زنگزدگی اتصالها میشود. این مشکل بسیار شایع است و معمولاً قبل از تعویض سنسور باید بررسی شود.
- تجمع برادههای فلزی روی سنسور
بهدلیل خاصیت مغناطیسی سنسور، ذرات فلزی جذب شده و فاصله آن با فلایویل تغییر میکند. این موضوع دقت پالسها را کاهش میدهد و باعث ایجاد خطا در ECU میشود.
- خرابی یا آسیب در فلایویل
تاببرداشتگی، شکستگی یا خوردگی دندانههای فلایویل باعث ارسال پالس نامنظم به سنسور میشود و موتور بهسختی روشن یا دچار ریپ میشود.
- تأثیر گرمای بیش از حد
دمای بالای اطراف موتور موجب افت کارایی سیمپیچ یا مدار داخلی سنسور شده و عمر مفید آن را کاهش میدهد.
- ضربه یا لرزش شدید
ضربه هنگام نصب یا لرزش بیش از حد موتور میتواند ساختار داخلی سنسور را تخریب کند و باعث خرابی ناگهانی آن شود.
- کیفیت پایین سنسورهای غیراستاندارد
سنسورهای متفرقه معمولاً از مواد اولیه ضعیف ساخته میشوند و نسبت به گرما و ارتعاش حساستر هستند؛ بنابراین زودتر خراب میشوند.
- نشتی روغن یا ورود مایعات
نفوذ روغن یا آب موجب اکسید شدن اجزای داخلی سنسور و ایجاد اختلال در سیگنالدهی میشود.
جمع بندی
سنسور دور موتور (Engine Speed Sensor) نقش بسیار مهمی در عملکرد موتور خودرو دارد. زیرا تعداد دور فلایویل را اندازهگیری کرده و به واحد کنترل موتور (ECU) ارسال میکند تا زمانبندی سوخترسانی و جرقه به درستی انجام شود. زمانی که این سنسور دچار اختلال شود، علائمی مانند روشن شدن خودرو با تأخیر، افزایش مصرف سوخت، خروج دود سیاه، محدودیت دور موتور، ثبت خطا با دستگاه دیاگ، خاموش شدن ناگهانی موتور یا نوسانهای شدید در عقربه دور موتور پدید میآید.
برای بررسی سلامت سنسور، ابتدا میتوان با شنیدن عملکرد پمپ بنزین به زمان استارت توجه کرد، سپس با مولتیمتر مقاومت اهمی آن را سنجید (بازه تقریبی ۸۵۰ تا ۱۲۰۰ اهم) و در نهایت قسمت دایرهای سنسور را از براده آهن و آلودگی پاک نمود. هرچند طول عمر مفید این سنسور بالا است، معمولاً تا حدود ۱۵۰ هزار کیلومتر در شرایط عادی؛ اما عواملی مثل فلایویل ناصاف، ضربه به صفحه کلاچ یا تجمع برادههای آهن میتوانند عمر آن را کاهش دهند.
در نهایت، اگر آزمایشهای الکتریکی و تمیزکاری نتیجهبخش نبود، تعویض سنسور را به عنوان راهکار آخر در نظر بگیرید. چرا که اغلب مواقع مشکل از بخشهای جانبی است، نه صرفاً خود سنسور.
